तनहुँमा व्यवसायीक फूलखेती : सयपत्री फूल चिस्यान केन्द्रमा भण्डारण

तनहुँमा व्यवसायीक फूलखेती तर्फ आकर्षण बढ्दै गएको छ । विशेषगरी तनहुँका कृषकहरुले नेपालीहरुको दोश्रो ठूलो चाड तिहार पर्वलाई लक्षित गरी सयपत्री फूलखेती गर्ने गरेका छन् ।

स्थानीय स्तरमा कृषि कर्ममा रमाएका म्याग्दे-५, स्थित ठुलोखेत कृषि तथा पशुपालन फर्मका संचालक सुसन पौडेलले तिहार लक्षित पुष्पखेती गरेका छन् । म्याग्दे गाउँपालिकाको आर्थिक वर्ष २०८०/०८१ का पुष्प खेती विकास कार्यक्रम अन्तर्गत ४ रोपनी क्षेत्रफलमा आईटी आरेन्ज सयपत्री जातको फूल खेती गरेका हुन् ।

पौडेलले पालिकाबाट प्राप्त ५० हजार रुपैयाँ अनुदान आफ्नो गरी कुल ८० हजार रुपैयाँको लागतमा सयपत्री फूलखेती गरेका छन् । चाडवाडको अवसरमा फूल खरिदका लागि वर्षेनी लाखौ रुपैया विदेशीने गरेकाले स्थानीय बजार र आवश्यकतालाई ध्यानमा राखेर तिहारमा खपत हुने फूल उत्पादनमा लागेको पौडेलले बताएका छन् ।

उनले भने, ‘हेर्दा समान्य देखिएपनि तिहारमा फूल खरिदमा ठुलो रकम वाहिरिने हुँदा त्यसको आपुर्ति स्थानीय स्तरबाट गर्न सकियो भने स्वदेशी उत्पादनसँगै रोजगारको अवसर पनि सिर्जना हुने र आर्थिक रुपमा पनि टेवा पुग्ने देखिएकाले व्यवसायीक रुपमा फूलखेती गरेको छु ।’

बिगतको तिहारमा प्रति फुलको थुँगा ६ रुपैयामा किनेको अनुभव बटुलेको पौडेलले खुद्रा बिक्री गर्न सकेमा करिव ३ लाख रुपैयाँ बराबरको आम्दानी हुने अपेक्षा गरेका छन् । मालाको २०० रुपैयासम्म खुद्रा बजार भाउ रहेता पनि सुपथ मुल्यमा फूलको बिक्री गर्ने लक्ष्य राखेको पौडेलले बताए ।

यस्तै, तनहुँको बन्दीपुर गाउँपालिका-५ स्थित थुम्कामा अहिले ढकमक सयपत्री फुल फुलेको छ । तिहार नजिकिए संगै रमणीय वातावरणमा सयपत्री फुल ढकमक फुलेको हो । थुम्का स्थित करिव ५० रोपनी क्षेत्रफलमा व्यवसायीक रुपमा ताम प्रसाद भट्ट नेत्र प्रसाद लामीछाने, नारायण लामीछाने लगायत ६० जनाले सयपत्री फूलको खेती गरेका हुन ।

फूल फुल्न थालेपछि एक बिरुवाबाट करिव २ वटा माला तयार हुने पुष्प ब्यबसायी  भट्टको भनाई छ । एक बिरुवाबाट न्यूनतम ५० रुपैयाँ आम्दानी गर्न सकिने उनको प्रारम्भिक अनुमान छ । प्रति मुठा न्युनतम ५० देखी प्रति माला न्युनतम २०० रुपियाँको दरले बिक्री गर्न सकिने छ ।

उनले व्यवसायीक रुपमा फूल उत्पादन गरेर आफैले मात्र डेढ लाख  आम्दानी गरेका थिए । यस बर्ष पनि त्यही अनुसार आम्दानी हुने उनको प्रारम्भिक अनुमान छ । सयपत्री फुल नेपालमा उत्पादन लागत भारतको तुलनमा धेरै पर्ने भएकाले सिजनका बेला छिमेकी मुलुक भारतबाट आउने सयपत्री फूलको मुल्यसंग प्रतिष्पर्धा गर्न कठिन रहेको उनको भनाई छ ।

बिरुवा रोपेको ४ महिनाभित्र फूल फुल्न थाल्ने भएकाले थोरै लगानीबाट पनि राम्रो आम्दानी गर्न सकिने उनको अनुभव छ। स्थानीय बजारमा मात्र नभइ आवश्यक पर्ने फूल चितवनमा पनि उपलब्ध गराउन गराउदै आएको बताए ।

शनिबार बन्दीपुर गाउँपालिका अध्यक्ष सुरेन्द्रबहादुर थापाले अवलोकन गर्दै आगामी दिनमा पुष्प ब्यबसायीहरुलाई उत्पादनमा प्रोत्साहन गर्न गाउँपालीकाले बिरुवामा अनुदान दिने बताएका छन् ।

आँबुखैरेनी गाउँपालिका-१ स्थित मिलीजुली कृषि उत्पादक सहकारी संस्था लिमिटेडको चिस्यान केन्द्रमा सयपत्री फूल भण्डारण गर्न थालिएको छ । लामो समयदेखि बिग्रिएर प्रयोगविहीन बनेको सहकारी संस्थाको चिस्यान केन्द्र गाउँपालिकाले मर्मतसम्भार गरी पुनः सञ्चालनमा ल्याइएको हो ।

आँबुखैरेनी-१ स्थित याञ्चोक र आँधीमूल आमा समूह तथा मित्रता मावि परिसमा गरी करिब २६ रोपनी क्षेत्रफमा व्यावसायिक फूल खेती गरिएको छ । पालिकाले केन्द्र मर्मत गरी सयपत्री फूल भण्डारणका लागि प्रयोगमा ल्याइएको गाउँपालिकाका कृषि शाखाप्रमुख सन्तोष केसीले जानकारी दिए । यस वर्षमौसम उपयुक्त भएकाले छिट्टै फूलको वृद्धि विकास भई तिहार अगावै फूल फक्रिन थाल्ने उनले बताए । फूल फक्रिन थालेपछि टिपेर माला बनाइने उनले बताए ।

गोरखा, दमौली, काठमाडौँलगायत स्थानबाट तिहारका लागि आठ हजारभन्दा बढी मालाको माग भइसकेको केसीले बताए । “याममा गुणस्तर हेरी प्रतिमाला रू ४० देखि ७० सम्म बिक्री गर्ने योजना रहेको छ”, उनले भने, “अन्य समयमा प्रतिमाला रू ७० मूल्य कायम गरिएको छ । खुद्रा भने रू एक सयदेखि एक सय २० सम्म बिक्री गर्ने योजना छ ।”

पहिलो वर्षो अनुभव रहेकाले प्राविधिक व्यवस्थापन गरिरहेका केसीले बताए । उनका अनुसार पूर्ण रूपमा फक्रिएका फूल मात्रै टिपेर माला बनाएर चिस्यान केन्द्रमा राख्न थालिएको छ । करिब पाँच हजार माला चिस्यान केन्द्रमा राख्न सकिने क्षमताको रहेको गाउँपालिका कार्यालयले जनाएको छ ।

महिलालाई फूलखेतीमा आकर्षित गराउँदै आयआर्जनसँग जोड्न एक सय प्रतिशत अनुदानमा बिरुवा वितरणदेखि प्राविधिक सहयोग गरिएको गाउँपालिकाका अध्यक्ष शुक्र चुमानले जानकारी दिए । उनका अनुसार अध्यक्षसँग कृषि विकास कार्यक्रम अर्न्तर्गत महिलालाई फूलखेतीमा आकर्षण गर्न सयपत्री प्रवर्द्धन कार्यक्रमलाई अघि बढाइएको हो ।

अन्य ठाउँबाट ल्याइने फूल तथा मालाको तुलनामा सुपथ मूल्यमा यहाँ उत्पादित फूल बिक्री गर्ने लक्ष्य राखिएको गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत विष्णुप्रसाद शर्माले जानकारी दिए ।