मुग्लिङ-पोखरा सडक विस्तार : तनहुँ खण्डमा करिब छ सय घरटहरामा क्षति पुग्ने
नारायण खड्का/तनहुँ
गण्डकी प्रदेशको ‘लाइफलाईन’को रुपमा रहेको पृथ्वीराजमार्गलाई चार लेनमा विस्तार गर्ने कार्य अगाडि बढाइएको छ । राजमार्गको विस्तार कार्यको पहिलो चरणमा सडक सिमा क्षेत्रभित्र पर्ने बोटविरुवा कटान गरिने र उक्त कार्यको लागि टेण्डर प्रक्रिया अगाडि बढाउने तयारी गरिएको छ । राजमार्गको करिब ७२ किलोमिटर सडक खण्ड तनहुँ जिल्लामा पर्दछ। यस खण्डभित्र आँवुखैरेनी, विमलनगर, डुम्रे, छिर्कने, घाँसीकुवा, तालघारे, दमौली, चापाघाट, जामुने, थर्पु, खैरेनीटार, दुलेगौंडा, कोत्रे लगायत सानाठूला बजार क्षेत्रहरु पर्दछन् । यी बजारहरु मध्ये बढि मात्रमा आँवुखैरेनी, विमलनगर, डुम्रे, छिर्कने, दमौली लगायतका बजार क्षेत्र प्रभावित हुने भएका छन् ।
सडक विस्तारका क्रममा सडक सिमाभित्र रहेका करिब छ सय घरटहराहरुमा क्षति पुग्ने योजनाका रिसेटलमेन्ट स्पेसलिष्ट चिन्तामनि शर्माले बताए । उनले भने, ‘घर, टहरा तथा अन्य भौतिक संरचना भत्काउँदा एडीबीको नियमानुसार क्षतिको उचित मूल्याङ्कन गरी मुआब्जा दिने व्यवस्था रहेको छ । हालसम्मको अध्ययन अनुसार तनहुँका छ सय घरटहरामा क्षति पुग्ने अुनमान गरिएको छ ।’
यस्तै, मुग्लिङ-पोखरा सडक विस्तारका क्रममा तनहुँ खण्डमा ६ हजार ७५० बोटबिरुवा काटिने भएका छन् । राष्ट्रिय राजमार्गहरुको स्तरोन्नति र विस्तार गर्ने कार्यक्रम अन्तरगत साविक दुइलेनमा रहेको मुग्लिन-पोखरा सडक खण्डलाई चार लेनमा विस्तार गर्ने क्रममा उक्त बोटबिरुवा कटान गरिने भएको हो । सडक चार लेनको बनाउने क्रममा आँबुखैरेनीदेखि कोत्रेसम्मका सानाठुला गरी ६ हजार ७५० बोटबिरुवा काटिने डिभिजन वन कार्यालय तनहुँका सहायक वन अधिकृत अरुण पराजुलीले बताए । राइट अफ वेमा पर्ने सबै रुखहरु काट्न अनुमति लिइसकेको कार्यालयले जनाएको छ ।
खयर, सिसाउ, कटुस, कटर, कपुर, चिलाउने, सिफल लगायतका प्रजातिका रुखबिरुवा कटान हुने उनले बताए । उनले भने, ‘आँबुखैरेनी गाउँपालिका-२ मार्कीचोकस्थित सयौं वर्ष पुरानो बरपिपलको रुख पनि काटिदै छ ।’ पराजुलीका अनुसार योजनाले रुख काटेर डिभिजन वन कार्यालयलाई बुझाउनुपर्ने हुन्छ । सडक बिस्तारका क्रममा कास्की खण्डमा एक हजार २५० वटा रुख कटान हुने बताइएको छ ।
सडक विभाग आयोजना निर्देशनालय (एडीबी)ले पहिलो चरणमा मुग्लिन-पोखरा सडक खण्ड अन्तर्गतको आँबुखैरेनी-पोखरा खण्ड निर्माण प्रक्रिया अघि बढाउने तयारी गरेको छ । मुग्लिन-पोखराको दूरी करिब ९० कि.मि छ । जसमा आँबुखैरेनी-पोखराको लम्बाइ ८० कि.मि छ । निर्देशनालयले आँबुखैरेनी-पोखरा सडकलाई दुइ खण्डमा विभाजन गरेको छ । आँबुखैरेनी-जामुने (४१ कि.मि) पूर्वी खण्ड र जामुने-पोखरा (३९ कि.मि) पश्चिम खण्ड छुट्याएको छ ।
चिनियाँ कम्पनीले ७ अर्ब ४० करोड रुपैयाँमा मुग्लिन-पोखरा सडक अन्तर्गतको पश्चिम खण्ड जामुने-पोखरा सडक निर्माणको जिम्मा पाएको मुग्लिङ-पोखरा सडक सुधार योजना पश्चिम खण्डका योजना प्रमुख प्रेमप्रकाश खत्रिले बताए । उनले भने, ‘चार लेनको सडक निर्माणका लागि अझै ३/४ महिना लग्छ तर सडक मर्मत सुधारको कार्य भने दशै अघि नै गर्ने योजना बनाएका छौं ।’
यस्तै, ६ अर्ब २१ करोड ३१ लाख १३ हजार रुपैयाँको लगतमा चिनियाँ कम्पनीले मुग्लिन-पोखरा सडक अन्तर्गतको पूर्व खण्ड आँबुखैरनी-जामुने सडक निर्माणको जिम्मा पाएको योजना पुर्वी खण्डका योजना प्रमुख नगेन्द्र सुवेदीले बताए । उनले भने, ‘गत भदौं १३ गते नै सडक डिभिजन कार्यालय तनहुँले राजमार्ग निर्माणको सम्पुर्ण जिम्मेबारी हामीलाई दिइसकेको छ ।’
आयोजनाले यस अघि म्याग्दे गाउँपालिकाको गुणादीबाट जामुने क्षेत्रमा दुवैतर्फ गरी ८ किलोमिटर विद्युतका लाईन स्थानान्तरण गरेको छ । ‘अब विद्युत लाईन सार्ने कामसंगै राजमार्गमा परेका रुख कटानलाई प्राथमिकता दिइएको छ’, सुवेदीले भने, ‘केही समयमा रुख कटान कार्य अगाडि बढाउने योजना छ ।’
एसियाली विकास बैंकको आर्थिक सहयोगमा विस्तार हुन लागेको सडक सीमा दुइतर्फी २५/२५ मिटर हुनेछ । बाक्लो वस्ती भएको स्थानमा ४१ मिटर चौडाइको सडक बन्नेछ । डिजाइनअनुसार तनहुँको दमौली र डुम्रे बजारमा ४१ मिटरको सडक बन्नेछ । दुलेगौंडादेखि खैरेनीटार बजारसम्म, कोत्रे बजार क्षेत्र र कास्कीको गगनगौंडादेखि पोखरासम्म सडकको चौडाइ ४६ मिटरको हुनेछ ।
यस्तै, सडक चार लेनको बन्दा अहिले भएका पुलको ठाउँमा नयाँ बनाउनुपर्ने योजनाका रिसेटलमेन्ट स्पेसलिष्ट शर्माले बताए । सडकमा फुटपाथ ट्राफिक साइन वीच मेडियन रहनेछ । मेडियनमा ग्रीनरी वेल्ट निर्माण हुनेछ । शर्माका अनुसार दमौलीको मादी नदीमा चार लेन र पोखराको सेती नदीमा पुरानो पुलसंगै नयाँ दुइ लेनको सिग्नेचर पुल निर्माण गरिने भएको छ । उक्त पुलको लम्बाई करिव ४ सय मिटरको हुनेछ । यस सडक खण्डका अन्य ठाउँमा साना ८ वटा पुल निर्माण हुने छन् ।
यस्तै, आँबुखैरेनीदेखि मुग्लिन खण्डको ८ किलोमिटर दूरीको भने डिजाइन हुँदैछ । यो खण्डमा मर्स्याङ्दी जलविद्युत गृह रहेकोले सडक फराकिलो बनाउन समस्य देखिएकाले सडकको रेखांकन नै परिवर्तन गर्नुपरेको आयोजनाले बताएको छ ।










