मुग्लिङ-पोखरा सडक बिस्तार : सम्झौता समय सकिन लाग्दा पश्चिम खण्डमा १४ प्रतिशत, पूर्वी खण्डमा ४१ प्रतिशत भौतिक प्रगति

गण्डकी प्रदेशको ‘लाइफलाइन’का रुपमा रहेको पृथ्वीराजमार्गको मुग्लिन-पोखरा सडक बिस्तार कार्यको अपेक्षित प्रगति हुन सकेको छैन । राजमार्गको मुग्लिन-पोखरा खण्डलाई दुइ भागमा विभाजन गरी चाइनिज कम्पनीले कामको जिम्मा लिएका छन् ।

राजमार्गको आँवुखैरेनी-जामुनेको ४१.४५ किलोमिटर दुरीलाई पूर्वी खण्ड र जामुने-पोखराको ३९ किलोमिटर दुरीलाई पश्चिम खण्डमा विभाजन गरी विस्तार तथा स्तरोन्नतीको काम भइरहेको छ । निर्माण पक्षले सम्झौताको अन्तिम समयमा पुग्दा समेत कामको प्रगति देखाउन सकेको छैन । पूर्वी खण्डको सडक विस्तार कार्य केही सन्तोषजनक देखिएपनि पश्चिम खण्डको कामले भने गति लिन सकेको छैन ।

चिनियाँ कम्पनी यनहुइ काइयुयान हाइवे एण्ड ब्रिज कन्स्ट्रक्सनले ७ अर्ब ४० करोड ४६ लाख रुपैयाँमा पश्चिम खण्डको सडक विस्तारका लागि वि.सं. २०७८ जेठ २ गते सम्झौता भई भदौ १२ गतेदेखि काम सुरु गरेको थियो । वि.सं. २०८१ भदौसम्म काम सक्ने गरी ठेक्का सम्झौता गरेको निर्माण पक्षले २९ महिना बितिसक्दा जम्मा १४ प्रतिशतको हाराहारीमा भौतिक प्रगति देखाएको छ ।

कोरोना अवधिको ६ महिना सहुलियत समय थप हुँदा अब निर्माण पक्षसंग सम्झौता अनुसार जम्मा १४ महिना समय बाँकी रहेको छ । यो अवधिमा निर्माण पक्षले सडक विस्तार कार्यको काम सक्ने अवस्था भने देखिदैन ।

पृथ्वीराजमार्गको विस्तारको कार्यले अपेक्षित प्रगति देखाउन नसक्दा समग्र क्षेत्रलाई असर पारेको छ । राजमार्गको पश्चिम खण्डको स्तरोन्नतिका लागि निर्माण पक्षले आवश्यक श्रोतसाधान र जनशक्ति परिचालन गर्न नसक्दा कामले गति लिन नसकेको मुग्लिन-पोखरा सडक विस्तार योजना पश्चिम खण्डका योजना प्रमुख राजेश पौडेल बताउँछन् ।

‘कामको प्रगति देखाउन नसके ठेक्का सम्झौता तोड्ने तयारी भइरहेको थियो’, योजना प्रमुख पौडेलले भने, ‘पछिल्लो समय निर्माण पक्षले कामको गति बढाएको छ । यो खण्डको काम निकै सुस्त भएपछि ठेक्का सम्झौता तोड्ने तयारी गरिरहदा निर्माण पक्षले तोकिएकै समयभित्रै काम सक्ने प्रतिवद्धता जनाएर अहिले कामलाई तीब्रता दिएको छ ।’

यस खण्डमा माघको तेस्रो सातादेखि कालोपत्र गर्न तयारी थालिएको छ । सडक कालोपत्रका लागि करिब २ किलोमिटर बेसको काम सकिएको छ । ‘लक्ष्य अनुसारको प्रगति देखाउन नसकेपनि अहिले कामको गति बढेको छ । ठेक्का तोडेर अर्को प्रक्रियामा जाँद थप समस्या देखिने हुँदै सकेसम्म यही निर्माण पक्षबाट काम सक्ने योजनामा हामी छौ’, उनले भने, ‘आगामि फेब्रुअरी महिनाबाट जामुनेदेखि थर्पुसम्मको करिब ५ किलोमिटर सडक कालोपत्र सुरु गर्ने र यो आर्थिक वर्ष भित्र जामुनेदेखि कोत्रेसम्म २ लेनको सडक कालोपत्र गरिसक्ने निर्माण पक्षले प्रतिवद्धता जनाएको छ ।’

अघिल्लो महिना अन्तिम पटक भनेर एक महिनाका लागि निर्माण कम्पनीलाई कामको प्रगति बढाउन मौका दिएपछि अहिले निर्माण पक्षले कामको गति बढाएको छ । यद्यपि बिजुली र खानेपानीको लाइन भने अझै हट्न सकेको छैन । ‘यो खण्डमा खानेपानीका ४३ वटा समिति छन् । उनीहरूसंग छुट्टाछुट्टै सहमति गरेका छौं । विद्युत प्राधिकरणले हामीबाट पैसा लगिसक्यो तर पोल हटाइदिएको छैन’, उनले भने, ‘सरासर काम गर्न पाएको भए यस्तो समस्या आउँथेन । पाइलैपिच्छे नयाँ नयाँ समस्या छ । सबै हल गर्दै काम गरेका छौं । पूर्व तयारी बिना नै ठेक्का प्रक्रियामा गएका कारण कामको चरणमा विभिन्न समस्या देखिने गरेको छ ।’

उनका अनुसार चिनियाँ स्टाफ ४० जना छन् भने नेपाली इन्जिनियर पनि काममा खट्टएिका छन् । कामदारसंगै उपकरण पनि निकै वृद्धि गरिएको छ । निर्माण पक्षले पहिलेको भन्दा ३ गुणा कामदार र उपकरण बढाएको योजना प्रमुख पौडेलले बताए ।

जनवरीको अन्तिम वा फेब्रुअरी महिनादेखि कालोपत्रेको काम सुरु गर्ने निर्माण पक्षले बताएको छ । पश्चिम खण्ड अन्तर्गत पोखरा र दुलेगौंडा सहित मुख्य बजारी क्षेत्रमा ४६ मिटर चौडाइमा कालोपत्र हुनेछ । जामुनेदेखि कुम्लेखोलासम्म १८ मिटरको चौडाइ र बाँकी रहेको सडक खण्डमा २३ मिटर चौडाइमा कालोपत्र हुने भएको छ ।

यस्तै, काम सुस्त गरेपछि कम्पनीले राखेको नेपाली पेटी ठेकेदार हटाएको छ । यसअघि दुइवटा पेटी ठेकेदार नियुक्त गरिएको थियो । उनीहरूकै कारण काम ढिलो भएको भन्दै पूरै जिम्मा कम्पनीले नै लिएको छ । अहिले खण्डखण्डको कामको जिम्मा चिनियाँहरूले नै लिएका छन् । योजना प्रमुख पौडेलले भने, ‘सबै चीनबाट आएकै ग्रुपले कामको जिम्मा लिएका छन् । यसअघि २ वटा नेपाली ठेकेदार थिए । उनीहरूले काम सन्तोषजनक नगरेपछि गत बर्खादेखि सम्झौता तोडेको छ ।’

यो सडक स्तरोन्नतिको मुख्य समस्या बिजुलीको पोल र खानेपानीको पाइप देखिएको छ । पोल स्थानान्तरणको काम बल्ल विद्युत् प्राधिकरणले अघि बढाएको छ । खानेपानीका लाइन पनि स्थानान्तरण भइरहेको छ । रुख कटानको काम अन्तिम अवस्थामा पुर्‍याइएको छ ।

पटक-पटक सडक, पुलको डिजाइन फेरबदल हुनु, सडक सीमा तथा सडकको मध्यविन्दु जस्ता समस्या देखिने गरेका छन् । पुराना घर ७५ फिटको मापदण्डमा बनेका र अहिले ८२ फिटको मापदण्डमा सडक विस्तार गर्न लागिएको छ । सडकको सेन्टरलाइन अलिकति तलमाथि हुने बित्तिकै स्थानीयको अवरोध आउने अवस्थ्ा रहेको निर्माण पक्षले गुनासो गर्दै आएको छ ।

यस्तै, पूर्वी खण्डको स्तरोन्नतिका लागि निर्माण पक्षले सम्झौता गरेअनुसारको समय सकिन करिव ४ महिना बाँकी छ । काम सुरु गरेको ३३ महिना बित्दा यो खण्डमा ४१ प्रतिशत भौतिक प्रगति देखिएको छ । कोरोना अवधिको ६ महिना सहुलियत समय थप हुँदा करिव १० महिनासम्मको समय निर्माण पक्षले पाउने भएको छ । पश्चिम खण्डको तुलानामा पूर्वी खण्डको काममा केही सन्तोषजनक देखिन्छ ।

वि.सं. २०७७ माघ १७ गते सम्झौता गरी २०७८ वैशाख २ गतेबाट यस खण्डमा काम सुरु गरिएको हो । वि.सं. २०८१ वैशाखसम्म काम सक्ने गरी चाइना कम्युनिकेसन कन्स्ट्रक्सनले ६ अर्ब २१ करोड ३१ लाख १३ हजार रुपैयाँमा ठेक्का सम्झौता गरेको छ ।

४१.४५ किलोमिटर दुरी रहेको पूर्वी खण्डमा आँबुखैरेनी र डुम्रे खण्डको करिव १६ किलोमिटर सडक २ लेन कालोपत्र गरिसकिएको पूर्वी खण्डका इन्जिनियर विष्णुप्रसाद पाण्डेले बताए । उनले भने, ‘यो मध्ये ४ किलोमिटर सडक ४ लेनमा कालोपत्र गरिएको छ ।’

पूर्वी खण्डमा अहिले स्ल्याब कल्भर्ट राख्ने, सडक चौडा गर्न भित्तो कटिङ, ह्युम पाइप राख्ने लगायतका काम ९० प्रतिशत बढि सकिएको छ । उनले भने, ‘१३ वटा साना पुल बनिसकेका छन् भने ३ वटा ठूला पुल मध्ये २ वटाको काम ७० प्रतिशत भएको छ । एउटा पुलको काम हालै सुरु गरिएको छ ।’

वि.सं. २०२६ मा रेखाङ्कन भएको पृथ्वीराजमार्गमा सवारी साधनको चाप बढ्दै गएपछि एसियाली विकास बैंक -एडिबी)को ऋण सहयोगमा सडक चार लेनको बनाउन लागिएको हो । चार लेनको सडक सीमा दुइतर्फी २५/२५ मिटर हुनेछ । बाक्लो बस्ती भएका स्थानमा ४१ मिटर चौडाइको सडक बन्नेछ । डिजाइनअनुसार तनहुँको दमौली र डुम्रे बजारमा ४१ मिटरको सडक बन्नेछ । दुलेगौडादेखि खैरेनीटार बजारसम्म, कोत्रे बजार क्षेत्र र कास्कीको गगनगौडादेखि पोखरासम्म सडकको चौडाइ ४६ मिटरको हुने बताइएको छ ।

सडक विस्तारको कार्यलाई व्यवस्थित बनाउन नसक्दा राजमार्गको यात्रा जोखिमपूर्ण बन्नेको ग२ख ४९ नम्बरका बस चालक ताराबहादुर थापा बताउँछन् । मुग्लिङ-पोखरा खण्डमा यात्रुबाहक बसका चालक थापाले सडक निर्माणमा ढिलाई हुँदा जोमिख मोलेर यात्रा गर्नुपरेको र हिलोधुलोले पनि सताउने गरेको बताए ।

‘सडकको खराव अवस्थाले नयाँ सवारी साधन पनि चाँडै विग्रिए’, उनले भने, ‘पछिल्लो समय भने डुम्रे आँबुखैरेनी खण्डमा काम तीब्र भएकाले सडकको अवस्था पनि सुधार भएको छ । पूर्वी खण्डको यात्रा पनि सहज भएको छ ।’ दुवै खण्डको कामले तीव्र गति लिएर चाडोभन्दा चाडो कालोपत्रको काम सम्पन्न भए सबैलाई सहज हुने चालक थापा बताउँछन् ।

राजमार्गका यात्रु, यातायात व्यवसायीहरु हिलो र धुलोको चपेटामा परेका छन् । पर्यटकीय नगरी पोखरा पुग्न पर्यटकहरुले पनि निकै सास्ती झेल्नुपरेको छ । राजमार्गको सडक सहज नहुँदा गण्डकी प्रदेशको पर्यटन व्यवसाय समेत प्रभावित हुँदै आएको छ ।

सेयर गर्नुहोस्

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित खवर