पट्यार लाग्दो पृथ्वी राजमार्ग
- प्रकाश पोखरेल
विश्व अहिले इलन मस्कको सोचाइमा आधारित हाइपरलुप प्रविधिको विकासमा छ, जसले करिब ध्वनिको गतिमा यात्रा गर्नेछ । हाइपरलुप लगभग मोनोरेल जस्तै देखिने पोडमा आधारित यात्रा हुनेछ जसको आफ्नै बन्द किसिमको ट्रयाक हुनेछ । यदि अमेरिकामा यो सम्पन्न भएमा सानफ्रान्सिस्कोदेखि लस एन्जल्सको ५६० किलोमिटरको दूरी ३५ मिनेटमै पूरा गर्न सकिनेछ । त्यस बाहेक अहिले रेलकै यात्राहरु पनि निकै तीव्र गतिमा हुने गरेका छन् । विकसित देशहरूमा विश्वविद्यालयमा कक्षा लिने प्रोफेसरहरु २०० किमि बढी टाढा रहेको सहरमा पुगेर कक्षा लिएर केही घण्टामा फर्किन सक्छन् । राजमार्गमा गुड्ने सार्वजनिक यातायात पनि निकै छिटो हुने गरेको छ । युरोप अनि दक्षिण अमेरिका पुग्दा त्यहाँ बसहरु एउटा सहरदेखि अर्कोसम्म निश्चित समयमै पुग्ने गर्दछन् जहाँ छुट्ने र पुग्ने समय लगभग पहिले नै निर्धारित हुन्छ । जुन विशेष परिस्थिति बाहेक तोकिएको समयभन्दा केही मिनेट मात्र फरक हुन्छन् ।
हाम्रोमा २० वर्ष अघि पोखरा काठमाडौँ पुग्न ६ घण्टा लाग्थ्यो। अहिले ट्राफिक जाम, गाडीको संख्या, राजमार्ग मर्मतको अभावमा यात्रा समय बढेर ७-८ घण्टा लाग्ने भएछ । हालसालै यस्तै भयो, ६ घण्टासम्म त पुगौँला भनेको बाटोमा ८ घण्टामा पुगेपछि निकै महत्वूर्ण काम हुन पाएन। पृथ्वी राजमार्ग अन्तर्गत तनहुँको दुलेगौँडादेखि काठमाडौँ आउनु थियो । पोखराबाट ५.५ घण्टामा पुगिने भनिएको बाटोमा पोखराबाट २५ किमि वरै रहेको ठाउँबाट ६ घण्टामा पुगिएला भनेर हवाइ यात्राको साटो राजमार्ग हुँदै जाने निधो गरें । तर ७ घण्टा लागेपछि अहिले गलत निर्णयमा पछुताउनु बाहेक विकल्प रहेन ।
संसार अघि बढ्दै छ, हामी पछि जाँदै छौँ । ‘झर्ला र खाउँला’ भने झैँ अर्काले सहयोग गरीदिए बाटो बनाउन हुन्थ्यो भन्ने सोचले देश कहिले उभो लाग्ला ! तैपनि, देशको ट्राफिक प्रहरी र प्रशासनले केही निर्माणको कामसँगै केही सामान्य नियम बनाइदिए मात्र पनि काठमाडौँ छिर्ने पृथ्वी राजमार्गमा ट्राफिक जाम र यात्रा समय निकै कम गर्न सकिन्थ्यो। मेरा केही सुझाव यस्ता छन् ।
ट्रक ट्रिपरहरुका लागि निश्चित समय
यो लेख लेख्दै गरेको अघिल्लो दिन कलंकीमा ट्रक घरमा छिरेछ । ट्राफिक र पैदलयात्री निकै व्यस्त हुने त्यस्तो समयमा दुर्घटना हुँदा क्षति धेरै हुने पक्का छ । यात्रुबाहक गाडी धेरै चल्ने दिउँसको समयमा ट्रक र ट्रिपरहरुको सञ्चालनमा पूर्ण रोक लगाएर त्यसलाई बेलुकीको निश्चित समयमा मात्र व्यस्त ट्राफिक हुने ठाउँमा सञ्चालन गर्न दिइयो भने यसले दुर्घटनासँगै ट्राफिक जाम न्यूनीकरण गर्न सक्छ । पृथ्वी राजमार्गमा मलेखुदेखि अघि राति ११-४ सम्म यस्तो ट्रकहरु चल्न दिन सकिने एउटा उपाय हुन सक्छ, हैन भने यस्ता ट्रकले दिउँसको समयमा सुस्त गति र कहीं बिग्रिने समस्याले धेरै ट्राफिक जाम भैरहेने छ ।
वैकल्पिक बाटो
अत्याधिक ट्राफिक जाम हुने स्थान जस्तै कलंकी, नागढुङ्गा, नागढुङ्गा, नौबिसे जस्ता क्षेत्रहरुमा दुइ वा बढी वैकल्पिक बाटो बनाउन सकिन्छ । यी वैकल्पिक बाटाहरू सवारीका प्रकार वा समय वा अन्य कुनै प्रकारले छुटाउन सकिन्छ। जस्तो कुनै बाटो अलि सानो भए, त्यस्तोमा हलुका ४ पाङ्ग्रे र २ पांग्रे जान दिने वा कुनै कारणले मुख्य बाटो रोकिएको खण्डमा वैकल्पिक बाटो प्रयोग गर्ने योजना गर्न सकिन्छ ।
द्रुतमार्गको कामको छिटै समापन
अहिले पृथ्वी राजमार्ग काठमाडौँबाट पूर्व, पश्चिम, मध्य पश्चिम, सुदूरपश्चिम हरेक क्षेत्रमा जाने एक मात्र बाटो छ । जाम भए घण्टौं कुर्नु पर्ने अनि सास्ती खेप्नु परेको सबैलाई थाहा छ । अहिले बन्दै गरेको द्रुतमार्गको निर्माण कार्य छिटै सकियो भने पूर्वका सबै सवारी त्यताबाट जानेछन् र पृथ्वी राजमार्गमा सवारीको चाप निकै कम हुनेछ ।
निजीभन्दा सार्वजनिक यातायातको प्रयोगमा जोड
पक्कै पनि सडकमा एउटा सार्वजनिक सवारी गुड्यो भने २५-४५ व्यक्ति यात्रा गर्न सक्नेछन् भने निजीमा व्यक्तिकै संख्यामा निजी गाडीहरु हुनेछन् । सडक र ट्राफिक जाम समाधान गर्ने विकल्प नहुँदासम्म निजी सवारी कमभन्दा कम प्रयोग गरिएमा पनि सडकमा सवारीको चाप निकै घट्नेछ । यसका लागि ट्राफिक र प्रशासनले निजी सवारीका लागि हप्तामा केही बार वा जोर बिजोर वा यस्तै किसिमको नियम बनाउन सकिन्छ।
सवारी बिग्रिएमा पार्क स्थल
धेरै पटकको यात्रामा जाम हुने एक कारण हुन्छ गाडी बिग्रिनु । बिग्रिएपछि त्यो गाडीले एउटा लेनको बाटो रोकिदिन्छ । त्यसपछि दुइ लेनको गाडी पालै पालो जानुपर्ने हुँदा निकै ढिला हुने गर्छ। त्यस्तोमा त्यसता सवारीलाई तुरुन्त पार्क स्थलसम्म तानेर पुर्याउने व्यवस्था भएमा बाटो छिटै सामान्य हुन सक्छ ।
दुर्घटना हुँदा बाटो बन्द गर्ने परिपाटीको अन्त्य
अहिले हाम्रो चलन नै भइसक्यो, कही दुर्घटना हुँदा बाटो बन्द गर्ने अनि आन्दोलन गर्ने । आन्दोलन नगरी प्रशासनले कुरै नसुन्ने हाम्रो देशमा त्यो स्वभाविक पनि हो तर त्यसले यात्रुलाई निकै सास्ती हुने तर्फ सोचिँदैन । निकै महत्वपूर्ण एम्बुलेन्स लगायतका सवारी पनि त्यसरी रोकिँदा अन्य ज्यान जोखिम पर्ने हुन्छ । यसरी आन्दोलन गर्ने भन्दा पनि दुर्घटना भएमा के गर्ने भन्ने बारे सरकारले पहिले नै निर्देशिका निकालेमा यसले केही सहयोग पुग्ने थियो । यी केही सुझावहरू हुन् । यस बाहेक अन्य तरिकाहरू पनि अवलम्बन गर्न सकिए जाम निकै व्यवस्थापन गर्न सकिन्थ्यो । यस बारे सरोकारवालाको ध्यान जाओस् । सा. सेतोपाटी डटकम
