तनहुँमा करिब ५६ प्रतिशत धान रोपाई

असार महिना सकिन लाग्दा तनहुँमा बुधबारसम्म करिब ५६ प्रतिशतको हाराहारीमा धान रोपाई भएको छ । अघिल्लो वर्षहरुमा ७०/७५ प्रतिशत रोपाई हुने गरेपनि यस वर्ष समयमै मुलफुट्ने गरी वर्षा नहुँदा धान रोपाई हुन नसकेको कृषि ज्ञान केन्द्र तनहुँका प्रमुख कुल प्रसाद तिवारीले बताए ।

तनहुँमा करिब करिब ६ हजार ३४७ हेक्टर क्षेत्रफलमा बाह्रै महिना सिंचाई सुविधा रहेको छ । सिंचाई सुविधा भएका खेत तथा फाँटहरुमा धान रोपाई भएपनि आकाशे पानीको भरमा रोपाई गर्नुपर्ने खेत तथा फाँटहरुमा रोपाई हुन सकेको छैन ।

असार दोश्रो साता परेको झरीले पानीका मूल फुटेपछि गरिएको रोपाई पनि अहिले धाँजा फाँटेर विऊ मर्ने अवस्थामा पुगेको केन्द्रका प्रमुख तिवारीले बताए । उनले भने, ‘अबका केही दिनमा प्रयाप्त पानी नपरेमा धान खेती र उत्पादन समेत घट्ने छ । तनहुँमा साउन १५ गतेसम्म धान रोपाई गर्न सकिने अवस्था रहेपनि आवश्यक मात्रमा पानी पर्न नसक्दा धान खेतीमा असर पर्दै गएको छ ।’

असार अन्तिम सातासम्म पनि पानीको मूल फुट्न नसक्दा तनहुँका कृषकले रोपाई गर्न सकेका छैनन् । पर्याप्त वर्षा नहुँदा जिल्लामा आधा खेतमा पनि रोपाइँ हुन सकेको छैन । विगतका वर्षमा असार अन्तिम सातासम्म प्रायः सबै ठाउँमा रोपाइँ सकिने अवस्थामा पुग्दथ्यो ।

मूल फुटेर, खहरे तथा अन्य खोलामा पानी आउने समयमा यस वर्षपानीकै अभाव भएपछि रोपाइँ हुन नसकेको कृषकहरु बताउँछन् । ‘पानी पर्ला र रोपाइँ सुरु गरौँला भन्ने सुरुमा छौ’, भानु नगरपालिका-१३ का देवबहादुर गुरुङ बताउँछन् ।

खेत र बारीका कान्लाका पानीका मूल फुटेका छैनन् । भेलबाढी बग्न पर्ने खोलामा खडेरीले गर्दा आजसम्म कमिला हिँड्ने गरेको कृषक गुरुङ बताउँछन् । केही वर्षअघिसम्म साउनको पहिलो सातासम्ममा रोपाइँ पूरा हुने गरेको थियो । पछिल्ला वर्षमा वर्षा अनियमित हुँदा कहिले धेरै छिटो त कहिले धेरै ढिलो रोपाइँ हुन थालेको छ ।

आकाशको पानी नपरेपछि खेतका कुना र कान्लाका मूल पनि फुटेको छैन । सिँचाइका लागि कुलो वा नहरको व्यवस्थापन भएका, खोल्साको आसपासमा भएका बाँझा जमिनमा रोपाइँ सकिएको भए पनि मकैखेती भएको मुख्य उत्पादनयोग्य भूमिमा रोपाइँ भएको छैन । मकै पाकेपछि थन्क्याएर रोपाइँका लागि खेतका गरा तयारी अवस्थामा राखिए पनि पानीकै अभावमा रोप्न नसकेको कृषकहरु बताउँछन् ।

‘लामो खडेरीका कारण यस वर्ष मकै खेती पनि राम्रो भएन’, कृषक गुरुङले भने, ‘यस वर्ष समयमै प्रयाप्त पानी नपर्दा धान रोपाई पनि हुन सकेको छैन । हप्तादिन भित्र प्रयाप्त पानी नपरे धान रोपाई पनि गर्न सकिदैन । अब के खाने भन्ने चिन्ता पर्न थालेको छ ।’

जिल्लाका विभिन्न ठाउँका कृषकले धारा वा मूलको पानी आलोपालो गरेर रोपाइँ गरिएको खेतमा पनि सिँचाइको अभावमा गरा चर्किएको बताएका छन् । असार लागेसंगै पशुचौपायमा लम्पी स्कीन रोग संक्रमणका कारण गोरु विरामी पर्ने तथा संक्रमण पश्चात गोरु मरेका कारण पनि कृषकले धान रोपाई गर्न पाएका छैनन् ।

तनहुँ लम्पी स्किन रोगबाट ४ हजार एक सय पशु संक्रमित भएको भेटेरिनरी अस्पताल तथा पशु विज्ञ केन्द्रका प्रमुख डा. बालकुमार श्रेष्ठले बताए । उनका अनुसार हालसम्म ४७ वटा पशुको लम्पी स्किन संक्रमणबाट मृत्यु भएकामा जस्मा ४३ वटा गोरु रहेका छन् । हालसम्म १० हजार ५ सय पशुलाई रोग विरुद्धको खोप लगाइएको छ उनले बताए ।

तनहुँको कुल १ लाख ५४ हजार ६ सय हेक्टर क्षेत्रफल मध्ये ६५ हजार ५१ हेक्टर क्षेत्रफल खेतीयोग्य रहेकोमा हाल ५१ हजार ५१० हेक्टर क्षेत्रफलमा खेती गर्दै आइएको कृषि ज्ञान केन्द्र तनहुँको तथ्याङ्कमा उल्लेख गरिएको छ ।

कुल खेतीयोग्य जमिन मध्ये करिब २१ प्रतिशत अर्थात १३ हजार ५५१ हेक्टर क्षेत्रफल खेतीयोग्य जमिन बाँझिएको छ । केन्द्रको तथ्याङ्क अनुसार तनहुँको १३ हजार ५८३ हेक्टर क्षेत्रफल जमिन सिंचित छ भने ६ हजार ३४७ हेक्टर क्षेत्रफल जमिनमा बाह्रै महिना सिचाई सुविधा उपलब्ध रहेको छ । ७ हजार २३६ हेक्टर क्षेत्रफलमा मौसमी सिंचाई छ भने ३७ हजार ९२७ हेक्टर क्षेत्रफल जमिनमा असिंचित रहेको छ ।

सेयर गर्नुहोस्

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित खवर