पोखरा–मुग्लिन सडक : रेखाङ्कन गरिएको करिब ५५ वर्षपछि चार लेनमा विस्तार हुँदै

तनहुँ : वि.सं. २०२६ सालमा रेखाङ्कन भएको पृथ्वीराजमार्गको मुग्लिन–पोखरा खण्ड करिब ५५ वर्षपछि विस्तार भइरहेको छ । दुई लेनमा रहेको सडकमा सवारीको चाप बढ्दै गएपछि एसियाली विकास बैंक (एडिबी)को ऋण सहयोगमा चार लेनमा विस्तार गर्ने कार्य भइरहेको छ ।

पृथ्वीराजमार्ग अन्तर्गत मुग्लिन पोखरा सडक विस्तार योजनाले तनहुँको सदरमुकाम दमौली बजारक्षेत्रमा कालोपत्र गर्ने कार्यलाई तीब्रता दिइरहेको छ भने पूर्वी खण्डका अधिकांश स्थानमा कालोपत्र सकिएको छ । पूर्वी खण्ड (आँवुखैरेनी–जामुने)को सडक विस्तार कार्य लगभग अन्तिम चरणमा पुगेको छ भने पश्चिम खण्ड (जामुने–पोखरा)को सडक विस्तार कार्यको कामलाई पनि तीब्रता दिइएको छ ।

पोखरालाई काठमाडौंसँग जोड्ने पृथ्वी राजमार्गको पोखरा–मुग्लिन सडक खण्डलाई चार लेनमा विस्तार कार्यलाई अहिले तीब्र गतिमा अगाडि बढाइएको छ। जामुनेदेखि पोखरासम्म र जामुनेदेखि मुग्लिनसम्मको सडक दुई खण्डमा विभाजन गरेर चार लेनमा विस्तार भइरहेको सडकलाई सहरी क्षेत्रमा भने ६ लेनमा विस्तार गरिदै छ ।

सम्झौता भएको सुरूआती दुई वर्ष ठेकेदार कम्पनीले ढिलासुस्ती गर्दा विस्तारले गति लिन नसकेको सडक विस्तार कार्य आगामी असारदेखि भने यात्रुले हिलो र धूलो खेप्नुनपर्ने गरी काम भइरहेको योजनाले जनाएको छ ।

योजनाका पूर्वी खण्डका इन्जिनियर विष्णु पाण्डेका अनुसार असारसम्म जामुने–मुग्लिन सडक विस्तारको काम सकिनेछ । त्यस्तै जामुने–पोखरा एकतर्फी कालोपत्र गरेर सकिने र अहिलेकै गतिमा काम भए आगामी मध्य पुससम्म पश्चिम खण्डको काम पनि सकिने पश्चिम खण्डका इन्जिनियर कृष्णबहादुर कुँवरले बताए ।

‘पूर्वी खण्डमा यात्रुलाई अहिले पनि खासै समस्या छैन । समस्या पश्चिम खण्डको पोखरादेखि जामुनेसम्म हो’, उनले भने, ’अहिलेकै गतिमा काम भइरहे असारसम्म यात्रुले हिलो र धूलो खानुपर्दैन । एकतर्फी कालोपत्र सकिन्छ ।’

पहिलेभन्दा दोब्बर फराकिलो हुने सडकको बीचमा डिभाइडर राख्ने र यसमा हरियाली बनाउने सम्झौतामा उल्लेख छ । डुम्रे, दमौली, खैरेनीटार, दुलेगौंडा, पोखरा लगायत सहरी क्षेत्रमा सडक ६ लेन फराकिलो हुने इन्जिनियर कुँवरले जानकारी दिए। पश्चिम खण्डमा मात्र २० किलोमिटर सडक सहरी क्षेत्रमा पर्छ । उनले भने, ‘अहिले कालोपत्र भएको ठाउँमै पनि अझै ४ सेन्टिमिटर बाक्लो आसफाल्ट प्रविधिबाट कालोपत्र गरिनेछ । यो प्रविधि महँगो छ तर टिकाउ हुनेछ ।’

मुग्लिन–पोखरा सडकमा पर्ने सबै पुल पनि नयाँ बनिरहेका छन् । पुल बनाउने कामले पनि गति लिएको र अधिकांश बनिसकेको योजनाले जनाएको छ । दुइटा बाहेक सबै पुल ठेकेदार कम्पनीले नै बनाइरहेका छन् ।

पूर्वी खण्डमा कम्पनीले २०७७ माघ १७ गते सम्झौता गरेर २०७८ वैशाख २ गतेदेखि काम थालेको थियो । सरकारले तीन पटक गरी आउँदो असार मसान्तसम्म म्याद थपेको छ ।

यो खण्डका इन्जिनियर पाण्डेका अनुसार आँवुखैरेनी–जामुने खण्डमा सडकको ७८.९५ प्रतिशत काम सकिएको छ । ४१ किलोमिटरमध्ये ३४.९ किलोमिटर सडक दुईतर्फी कालोपत्र पूरा भएको छ ।

१७ वटा पुलमध्ये डुम्रे पुल अन्तिम चरणमा पुगेको र अरू बनिसकेका छन् । यो सडक विस्तार गर्न चिनियाँ कम्पनी चाइना कम्युनिकेसन कन्स्ट्रक्सन कम्पनीले ६ अर्ब २१ करोड रूपैयाँमा (मादी पुल बाहेक) ठेक्का पाएको छ । मादी नदीमाथिको पुल बनाउन एक अर्ब २० करोड रूपैयाँमा छुट्टै ठेक्का लगाइएको छ । यो पुलको पनि आधाभन्दा बढी काम सकिएको योजनाले जनाएको छ ।

त्यस्तै पश्चिम खण्डको सडक विस्तार गर्न २०७८ जेठ ३ गते सम्झौता भएको थियो । तोकिएको समयमा काम नसकिएपछि आगामी मध्य पुससम्म म्याद थपिएको पश्चिम खण्डका इन्जिनियर कुँवरले बताए ।

उनका अनुसार यो खण्डमा ४१.४९ प्रतिशत काम सकिएको छ। जामुने–पोखरा ३८ किलोमिटर सडक विस्तारका लागि पनि चिनियाँ कम्पनी एनहुई केयुयन हाइवे एन्ड ब्रिजले ७ अर्ब ४० करोड रूपैयाँमा (सेती पुलबाहेक) ठेक्का सम्झौता गरेको थियो । सेतीमा हाल भएको पुलमाथि र तल दुई÷दुई लेनका दुइटा पुल बनाउन एक अर्ब ७ करोड रूपैयाँमा छुट्टै सम्झौता भएको छ । यसको पनि करिब ५० प्रतिशत काम सकिएको छ ।

सेती पुलबाहेक पश्चिम खण्डमा चार वटा ठूला र १२ वटा साना पुल पर्छन् । यीमध्ये विजयपुर खोलाको पुलको काम आधाभन्दा बढी सकिएको छ भने बाँकी अन्तिम चरणमा रहेको आयोजनाले जनाएको छ । ‘अहिलेकै गतिमा सडक र पुलको काम भयो भने आगामी पुस दोस्रो सातासम्म पोखरा–मुग्लिन सडक विस्तार सकिन्छ’, इन्जिनियर कुँवरले बताए ।

पश्चिम खण्डमा पर्ने २१ सय वटा बिजुलीका खम्बामध्ये ३५० वटा हटाउन बाँकी छ । नेपाल विद्युत प्राधिकरणसँग सम्झौता भएर काम अघि बढिसकेको उनले बताए । त्यस्तै चार किलोमिटर पुरानो कालोपत्र भत्काउन बाँकी छ ।

सुरूका दुई वर्ष ठेकेदार कम्पनीको ढिलासुस्तिका कारण समयमा काम नसकिएको पनि उनले बताए । सडक विभाग त ठेक्का तोड्ने चरणमै पुगिसकेको थियो । पछि समस्याहरू समाधान गरेर काम अगाडि बढाउने सहमति भएको हो । पोखरा–मुग्लिन सडक बनिसकेपछि पोखराबाट काठमाडौं जाने यात्रा समय घट्नेछ भने दुर्घटना पनि न्यूनीकरण हुने आयोजनाले जनाएको छ । त्यस्तै पर्यटन चलायमान हुने व्यवसायीहरुको अपेक्षा छ ।