कृषि क्रान्तिको अभियानमा बन्दीपुर : उत्कृष्ट कृषकलाई नगदसहित सम्मानदेखि ‘गुरु किसान’ कार्यक्रमसम्म

बन्दीपुर : कृषि पेशा उपेक्षामा परिरहेको समयमा तनहुँको बन्दीपुर गाउँपालिकाले स्थानीय स्तरमै कृषि क्षेत्रलाई आत्मनिर्भर र व्यवसयिक बनाउने महत्वकाङ्क्षी कार्यक्रमहरु अगाडि ल्याएको छ । युवा पुस्ता वैदेशिक रोजगारीतर्फ आकर्षित भइरहेका बेला गाउँपालिकाले कृषि पेसालाई सम्मानित, मर्यादित र आयआर्जनसँग जोड्न लक्ष्यसहित उत्कृष्ट कृषक तथा कृषि संस्थालाई नगदसहित सम्मान गर्ने निर्णयसँगै नवीन अवधारणाका रूपमा ‘गुरु किसान’ कार्यक्रम सञ्चालनमा ल्याएको हो ।

गाउँपालिकाले चालु आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को स्वीकृत वार्षिक कार्यक्रम अन्तर्गत जिल्लामै पहिलो पटक उत्कृष्ट कृषक, कृषि समूह तथा कृषि सहकारीलाई विशेष सम्मान गर्ने प्रक्रिया सुरु गरेको जनाएको छ। गाउँपालिकाका प्रवक्ता एवं वडा नम्बर १ का अध्यक्ष शिवकुमार श्रेष्ठका अनुसार यो कार्यक्रम केवल औपचारिक सम्मानमा सीमित नभई बन्दीपुरलाई कृषिमा आत्मनिर्भर बनाउने दीर्घकालीन योजनाका रुपमा हेरिएको छ ।

‘बन्दीपुर पर्यटनको केन्द्र मात्र नभई कफी, सुन्तला, तरकारी तथा पशुपालनका दृष्टिले समेत अत्यन्त सम्भावनायुक्त क्षेत्र भएको उल्लेख गर्दै वास्तविक र रैथाने किसान पहिचान गरी उनीहरूको श्रम र लगानीको सम्मान गर्न कार्यक्रम ल्याइएको छ’, उनले भने, ‘कृषि क्षेत्रमा युवा आकर्षण बढाउन र उत्पादन वृद्धि गर्न यसले महत्वपूर्ण योगदान पु¥याउने अपेक्षा गरिएको छ ।’

गाउँपालिकाले सार्वजनिक सूचना जारी गर्दै सम्मान कार्यक्रममा सहभागी हुन इच्छुक कृषि फर्म, कृषक समूह तथा सहकारीलाई आवश्यक कानुनी कागजातसहित आवेदन दिन आव्हान गरेको छ । आवेदनका लागि वडा कार्यालयको सिफारिसपत्र, नागरिकताको प्रतिलिपि, जग्गाधनी प्रमाणपूर्जा (लालपूर्जा), तथा कृषि फर्म, समूह वा सहकारीको दर्ता र नवीकरण प्रमाणपत्र अनिवार्य गरिएको छ ।

गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कमलबहादुर केसीका अनुसार वास्तविक कृषकहरू नीतिगत प्रक्रियाबाट नछुटून् भन्ने उद्देश्यले वस्तुगत मापदण्ड तयार गरिएको छ । उनले भने, ‘समयमै प्राप्त आवेदनहरूलाई प्राविधिक टोलीमार्फत स्थलगत अनुगमन र मूल्याङ्कन गरी उत्कृष्ट कृषक तथा संस्थाको छनोट गरिने छ ।’

यस्तै, कृषि उत्पादनलाई आधुनिक र व्यावसायिक बनाउने अर्को महत्वपूर्ण कार्यक्रमका रूपमा गाउँपालिकाले ‘गुरु किसान’ कार्यक्रम सञ्चालनमा ल्याएको छ। परम्परागत तालिम शैलीभन्दा फरक यस अवधारणामा अनुभवी किसान स्वयं अन्य किसानको खेतबारीमै पुगेर व्यवहारिक ज्ञान, सीप र प्रविधि हस्तान्तरण गर्नेछन्।

गाउँपालिकाको कृषि विकास शाखाले संघीय सशर्त वार्षिक स्वीकृत कार्यक्रम अन्तर्गत प्रारम्भिक चरणमा दुईवटा कृषक समूह तथा फार्म छनोट गरेको छ । छनोट हुनेहरूमा बन्दीपुर गाउँपालिका–१ को भुँडाटार कृषक समूह तथा वडा नम्बर ५ स्थित भञ्ज्याङ कृषि तथा पशुपंक्षी फार्म (बुद्धिबहादुर मगर) रहेका छन् ।

गाउँपालिकाले छनोट भएका प्रस्तावकलाई आवश्यक कागजातसहित सात दिनभित्र सम्झौताका लागि उपस्थित हुन आग्रह गरेको छ । चालु आर्थिक वर्षका लागि गाउँपालिकाले यस कार्यक्रमअन्तर्गत आठ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको जनाएको छ ।

विशेषगरी बन्दीपुर क्षेत्रमा कफी र लिची खेतीलाई व्यावसायिक रूपमा विस्तार गरी किसानको आर्थिक अवस्था सुदृढ बनाउने लक्ष्य गाउँपालिकाले लिएको छ । कार्यक्रममा आबद्ध किसानले अनुदानमा बिरुवा, प्राविधिक सहयोग तथा निःशुल्क व्यवहारिक तालिम प्रदान गरिने भएको छ ।

परम्परागत खेती प्रणालीलाई विस्थापित गर्दै प्रविधिमैत्री र बजारमुखी कृषि उत्पादनमा जोड दिन कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको गाउँपालिकाका अध्यक्ष सुरेन्द्रबहादुर थापाले बताए । उनले भने, ‘बन्दीपुरलाई कफी र लिची उत्पादनको पकेट क्षेत्रका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य लिइएको छ ।’

यस्तै, प्रवक्ता श्रेष्ठले ‘गुरु किसान’ अवधारणालाई रैथाने सीप र व्यवहारिक ज्ञान हस्तान्तरण गर्ने नवीन प्रयासको रूपमा लिइएको बताए । उनले भने, ‘अनुभवी किसान स्वयं अन्य किसानको घरदैलो र खेतबारीमा पुगेर प्रत्यक्ष रूपमा खेती प्रविधि सिकाउने भएकाले यस कार्यक्रमले कृषि प्रसारलाई गाउँस्तरसम्म प्रभावकारी बनाउनेछ ।’

स्थानीय तहले कृषि क्षेत्रमा ल्याएका यस्ता योजनाले वैदेशिक रोजगारीतर्फ पलायन भइरहेका युवालाई गाउँमै उद्यम र रोजगारी सिर्जनामा प्रेरित गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । कृषि क्षेत्रलाई आधुनिक, व्यवसायिक र सम्मानित पेशाका रूपमा स्थापित गर्न बन्दीपुर गाउँपालिकाको यो पहललाई स्थानीय स्तरमा सकारात्मक रूपमा हेरिएको छ ।