एमआरआई मेसिनले मृत्यु : के मेसिन नजिक जानु घातक हुन्छ ?
एजेन्सी
न्यूयोर्क । न्यूयोर्कको एक मेडिकल सेन्टरमा ६१ वर्षीय एक पुरुषको एमआरआई मेसिनमा तानिएपछि मृत्यु भयो। ती व्यक्तिले मेसिनको नजिकै धेरै तौल भएको धातुको चेन लगाएका थिए। चुम्बकीय बलका कारण मेसिनले ती व्यक्तिलाई भित्र तान्यो।
स्थानीय प्रहरीले यो घटना नासाउ ओपन एमआरआई सेन्टरमा भएको बताएको छ। प्रहरीका अनुसार, किथ म्याकएलिस्टर अनुमति बिना नै सक्रिय एमआरआई कोठामा प्रवेश गरेका थिए।
उनकी श्रीमती एड्रनिन जोन्स म्याकएलिस्टरले स्थानीय मिडियालाई उनी आफ्नो स्क्यान गराउन एमआरआई कोठामा गएको बताएकी छन्। स्क्यान पछि, उनले आफ्नो पतिलाई भित्र बोलाइन् तर उनी कोठामा प्रवेश गर्ने बित्तिकै, उनको घाँटीमा रहेको धातुको चेन मेसिनतिर तानियो र सँगै उनलाई पनि जबरजस्ती तान्यो।
एमआरआई मेसिनहरूले शरीर भित्रको विस्तृत तस्बिरहरू सिर्जना गर्न अत्यन्त शक्तिशाली चुम्बकीय क्षेत्रहरू प्रयोग गर्छन्। स्क्यान गर्नुअघि बिरामीहरूलाई सामान्यतया धातुका सबै वस्तुहरू हटाउन र लुगा परिवर्तन गर्न भनिन्छ।
यस मुद्दाको अनुसन्धान गर्ने नासाउ काउन्टी प्रहरी विभागले भन्यो, ‘ती व्यक्तिले आफ्नो घाँटीमा भारी धातुको चेन लगाएका थिए, जसले गर्दा उनलाई एमआरआई मेसिनतिर तानियो र पछि उनको मृत्यु भयो।’
श्रीमतीले के भनिन्?
एड्रनिनले आफ्नो घुँडाको एमआरआई स्क्यान गर्न त्यहाँ पुगेको बताइन् र स्क्यानपछि उठ्न मद्दत गर्न श्रीमानलाई भित्र बोलाएकी थिइन्। उनका अनुसार श्रीमान किथले लगभग ९ किलोग्राम तौल भएको गह्रौँ चेन लगाएका थिए।
अमेरिकी खाद्य तथा औषधि प्रशासन (एफडीए) का अनुसार, एमआईआई मेसिनहरूमा चुम्बकीय क्षेत्रहरू हुन्छन् जसले कुनै पनि आकारका धातुका वस्तुहरूलाई आकर्षित गर्न सक्छन्। यसमा चाबीहरू, मोबाइल फोनहरू, अक्सिजन ट्याङ्कीहरू पनि समावेश छन्।
सन् २००१ मा, न्यूयोर्क सहरको एक मेडिकल सेन्टरमा एमआरआईको चुम्बकीय बलले अक्सिजन ट्याङ्की तान्दा टाउकोमा ठोक्किँदा एक छ वर्षीय बालकको मृत्यु भएको थियो।
एमआरआई स्क्यान भनेको के हो?
एमआरआई भनेको म्याग्नेटिक रेजोनान्स इमेजिङ स्क्यान हो, जसमा सामान्यतया १५ देखि ९० मिनेट लाग्छ। यो शरीरको कुन भाग स्क्यान गर्ने हो, कति ठूलो छ र कति तस्बिरहरू खिच्ने हो भन्ने कुरामा निर्भर गर्दछ।
यो विकिरणको सट्टा चुम्बकीय क्षेत्रमा काम गर्छ। त्यसैले यो एक्स-रे र सिटी स्क्यान भन्दा फरक छ।
रेडियोलोजिस्ट डा. सन्दीपले बीबीसीलाई भने, ‘शरीरमा जहाँ हाइड्रोजन हुन्छ, त्यहाँ यसको घुमाइले एउटा छवि सिर्जना गर्छ।’
शरीर ७० प्रतिशत पानीले बनेको हुन्छ, त्यसैले हाइड्रोजन स्पिन प्रयोग गरेर बनाइएका छविहरू मार्फत शरीरमा धेरै समस्याहरू पत्ता लगाउन सकिन्छ।
यदि शरीरका विभिन्न भागहरू जस्तै मस्तिष्क, घुँडा, मेरुदण्ड आदिमा रहेका कुनै पनि नरम तन्तुको एमआरआई स्क्यान गरिन्छ भने हाइड्रोजन स्पिनद्वारा छवि बनाइसकेपछि शरीरका ती भागहरूमा कुनै समस्या छ कि छैन भनेर पत्ता लगाइन्छ।
एमआरआई स्क्यान गर्नु अघि के गर्ने?
सामान्यतया तपाईं एमआरआई स्क्यानको दिन खान, पिउन र औषधि लिन सक्नुहुन्छ। केही अवस्थामा चार घण्टा उपवास बस्नको लागि स्क्यानभन्दा चार घण्टा अगाडि मात्र खाना खान भनिन सक्छ। केही मानिसहरूलाई प्रशस्त पानी पिउन पनि भनिन सक्छ।
अस्पताल पुग्दा, कर्मचारीहरूले स्क्यान गर्न सुरक्षित छ कि छैन भनेर जान्न स्क्यान गर्नुपर्ने व्यक्तिको स्वास्थ्य र चिकित्सा जानकारी मागिन्छ ।
यो जानकारी प्रदान गरेपछि, तपाईंको स्क्यान गर्ने वा नगर्ने निर्णय गर्न पनि अनुमति मागिन्छ। एमआरआई स्क्यानरले बलियो चुम्बकीय क्षेत्र उत्पादन गर्ने भएकोले, भित्र जाँदा शरीरमा कुनै पनि धातुका वस्तुहरू हुनु हुँदैन। यसमा समावेश छन्:
• घडी
• हार वा झुम्का जस्ता गहनाहरू
• पियर्सिङ
• धातुको दाँत
• श्रवण यन्त्रहरू
• विग, किनकि केहीमा धातुका टुक्राहरू हुन्छन्
मेसिन कति प्रकारका हुन्छन् ?
एमआरआई मेसिनहरू तीन प्रकारका हुन्छन्। १ टेस्ला, १.५ टेस्ला र ३ टेस्ला। टेस्ला त्यो एकाइ हो जसमा मेसिनको क्षमता मापन गरिन्छ।
३ टेस्ला युनिट क्षमता भएको एमआरआई मेसिनमा एउटा पुरै फलामको दराजलाई आफूतिर तान्ने शक्ति हुन्छ। यसको अर्थ, मेसिनमा जति धेरै टेस्ला हुन्छ, त्यसको चुम्बकीय क्षेत्र त्यति नै बढी हुन्छ।
डा. सन्दीपका अनुसार एमआरआई कोठा बाहिर तपाईंले लेखिएको पाउनुहुनेछ कि यदि मुटुमा पेसमेकर वा शरीरको कुनै पनि भागमा न्यूरो स्टिमुलेटर छ भने स्क्यान नगर्नुहोस्।
डा. सन्दीपका अनुसार सुन र चाँदी लगाएर एमआरआई स्क्यान गर्न सकिन्छ। सुनमा फलाम हुँदैन। तर कहिलेकाहीँ मिसावट गरिएको चाँदीमा फलाम हुने जोखिम हुन्छ।
एमआरआई स्क्यानमा के हुन्छ?
एमआरआई स्क्यानर एउटा बेलनाकार मेसिन हो जुन दुवै तर्फ खुला हुन्छ। परीक्षण गराइने व्यक्ति मोटराइज्ड ओछ्यानमा सुत्छ र त्यसपछि भित्र जान्छ।
कतिपय अवस्थामा, टाउको वा छाती जस्ता शरीरको विशेष भागमा फ्रेम राखिन्छ। फ्रेममा रिसीभरहरू हुन्छन् जसले स्क्यानको क्रममा शरीरबाट संकेतहरू लिन्छ, जसले गर्दा उच्च-गुणस्तरका छविहरू प्राप्त गर्न सकिन्छ।
स्क्यानको क्रममा, कहिलेकाहीँ विद्युतीय प्रवाहको कारणले गर्दा ठुला आवाजहरू सुनिन्छन्। आवाजबाट बच्न हेडफोनहरू पनि प्रदान गरिएको छ।
शरीरको जाँच गर्न बनाइएको यो मेसिन कहिलेकाहीँ खतरनाक र ज्यान जोखिममा पार्ने पनि साबित हुन सक्छ। यद्यपि कोठामा प्रवेश गर्नुअघि बिरामीसँग कुनै धातुको वस्तु छैन भनी सुनिश्चित गरिन्छ, तर कहिलेकाहीँ अनजानमा केही गल्ती हुन्छ।
यदि शरीर भित्र कुनै स्क्रू, श्रापनेल वा कार्ट्रिजका भागहरू छन् भने, तिनीहरू खतरनाक साबित हुन सक्छन्। यी धातुका टुक्राहरूलाई चुम्बकले धेरै उच्च गतिमा तान्न सक्छ र शरीरमा गम्भीर चोट पुर्याउनेछ।
यसबाहेक, औषधि प्याचहरू, विशेष गरी निकोटिन प्याचहरू लगाएर स्क्यान कोठामा जानु उचित हुँदैन किनभने तिनीहरूमा केही आल्मुनियम हुन्छ। स्क्यानर चलिरहेको बेला यी प्याचहरू तातो हुन सक्छन्, जसले बिरामीलाई जलाउन सक्छ।
बीबीसी
