सम्पादकीय : ग्रामीण पर्यटनको आकर्षक गन्तव्य दगाम !

शहरको भीडभाड र कोलाहलबाट केही पर पुग्नेबित्तिकै मानिसले खोज्ने पहिलो कुरा शान्ति हो । हरियाली, खुला आकाश, स्वच्छ हावा र गाउँको सरल जीवनशैलीले मानिसलाई केही समय भए पनि आफ्नै व्यस्त जीवनबाट टाढा लैजान्छ । तनहुँको शुक्लागण्डकी नगरपालिका–२ स्थित दगाम यस्तै अनुभव लिन चाहनेका लागि सम्भावना बोकेको ठाउँ हो । दगामको विशेषता केवल यहाँबाट देखिने हिमाल र पहाडको दृश्यमा मात्र सीमित छैन ।

गाउँको मौलिक जीवनशैली, मगर र गुरुङ समुदायको संस्कृति, स्थानीय खानाका परिकार, कृषि उत्पादन र आत्मीय आतिथ्यले यस ठाउँलाई फरक पहिचान दिन सक्छ । यही सम्भावनालाई पर्यटनसँग जोड्न सकियो भने दगाम एउटा सामान्य गाउँबाट ग्रामीण पर्यटनको आकर्षक गन्तव्य बन्न सक्छ । दगाममा घरबास प्रवर्द्धन कार्यक्रम आयोजना हुनु सकारात्मक सुरुवात हो । ग्रामीण पर्यटनको विकासका लागि होमस्टे एउटा महत्वपूर्ण माध्यम बन्न सक्छ । तर होमस्टे खोल्दैमा पर्यटक लामो समय गाउँमा बस्छन् भन्ने हुँदैन । पर्यटकलाई गाउँसम्म ल्याउने, उनीहरूलाई केही दिन रोक्ने र गाउँमै खर्च गर्ने वातावरण बनाउन सक्नु मुख्य चुनौती हो ।

पर्यटक दगाम किन जाने भन्ने प्रश्नको स्पष्ट उत्तर गाउँले आफैंले दिन सक्नुपर्छ । हिमाल हेर्न, सूर्योदय र सूर्यास्तको आनन्द लिन, गाउँको जीवन बुझ्न, स्थानीय खाना खान, संस्कृति अनुभव गर्न वा कृषि तथा मौरीपालनजस्ता गतिविधिमा सहभागी हुन पाइने हो भने दगामको पर्यटन अनुभव अरू ठाउँभन्दा फरक बन्न सक्छ । त्यसका लागि गाउँको मौलिकतालाई पर्यटन उत्पादनका रूपमा विकास गर्न आवश्यक छ । भुजिकोटसँग जोडिएको दगामको अर्को सम्भावना प्राकृतिक दृश्य हो । धौलागिरिदेखि गणेश हिमालसम्मका हिमशृंखला तथा आसपासका पहाडी भूभागको दृश्य अवलोकन गर्न सकिने क्षेत्रलाई व्यवस्थित ढंगले प्रचार गर्न सकिए आन्तरिक पर्यटक आकर्षित गर्न सकिन्छ ।

भ्यूटावर निर्माण भइसकेको अवस्थामा त्यसलाई केवल संरचनाका रूपमा राख्ने होइन, त्यससँग जोडेर पदमार्ग, विश्रामस्थल, सूचना केन्द्र र स्थानीय पर्यटन प्याकेज विकास गर्न आवश्यक छ । तर पर्यटन विकासको नाममा गाउँको मौलिकता हराउने खतरा पनि उत्तिकै छ । गाउँमा पर्यटक आएपछि कंक्रिटका ठूला भवन, अव्यवस्थित होटल र बजार विस्तार हुँदै जाँदा त्यही गाउँको प्राकृतिक र सांस्कृतिक आकर्षण कमजोर हुन सक्छ । ग्रामीण पर्यटनको सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति नै गाउँको मौलिकता भएकाले विकास गर्दा त्यसलाई जोगाउने नीति आवश्यक हुन्छ ।

दगाममा सडक, खानेपानी, सरसफाइ, सञ्चार, पदमार्ग र अन्य आधारभूत सुविधा सुधार गर्नुपर्छ । पर्यटकका लागि सहज पहुँच आवश्यक छ । तर सडक पुगेपछि गाउँको स्वरूप नै बदलिनुपर्छ भन्ने होइन । स्थानीय वास्तुकला, परम्परागत घर, हरियाली र प्राकृतिक भूगोललाई जोगाएर आवश्यक पूर्वाधार निर्माण गर्न सकिन्छ । विकास र संरक्षणबीचको सन्तुलन नै दगामको पर्यटन विकासको आधार बन्नुपर्छ । अर्को महत्वपूर्ण विषय स्थानीय उत्पादन हो । पर्यटनको फाइदा गाउँमा भित्र्याउने हो भने पर्यटकले खाने खाना, प्रयोग गर्ने सामग्री र किन्ने उपहारसम्म स्थानीय उत्पादनलाई जोड्नुपर्छ । कोदो, मह, तरकारी, फलफूल, स्थानीय परिकार तथा अन्य रैथाने उत्पादनलाई व्यवस्थित रूपमा बजारमा लैजान सके किसान र घरबास सञ्चालक दुवैले लाभ लिन सक्छन्।

ग्रामीण पर्यटनको सफलता पर्यटकको संख्या गनेर मात्र मापन गर्नु हुँदैन । पर्यटनबाट स्थानीय युवाले रोजगारी पाए कि पाएनन्, गाउँका उत्पादनले बजार पाए कि पाएनन्, घरबास सञ्चालन गर्ने परिवारको आम्दानी बढ्यो कि बढेन र गाउँबाट हुने बसाइँसराइ घटाउन सहयोग पुग्यो कि पुगेन भन्ने प्रश्न महत्वपूर्ण हुन्छ । दगामसामु अहिले यही अवसर र चुनौती दुवै छन् । गाउँबाट युवा बाहिरिँदै जाने र घरहरू खाली हुँदै जाने अवस्था रोक्न गाउँमै आम्दानीको स्रोत सिर्जना गर्नुपर्छ । पर्यटन त्यसका लागि एउटा माध्यम बन्न सक्छ ।

तर पर्यटनलाई बाहिरबाट ल्याइदिने परियोजनाका रूपमा होइन, स्थानीय समुदायले स्वामित्व लिने अभियानका रूपमा अघि बढाउनुपर्छ । दगामको पर्यटन विकासका लागि सरकार, स्थानीय तह, पर्यटन व्यवसायी र स्थानीय समुदायबीच सहकार्य आवश्यक छ । प्रचार–प्रसारसँगै पर्यटकलाई दिने सेवा र अनुभवमा पनि ध्यान दिनुपर्छ। सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल माध्यमबाट दगामको प्राकृतिक सौन्दर्य, संस्कृति, खाना र गतिविधिको प्रचार गर्न सकिन्छ । यसका लागि स्थानीय युवालाई पर्यटन तथा डिजिटल प्रविधिसम्बन्धी सीप दिनु उपयोगी हुनेछ ।

दगामसँग प्रकृतिले दिएको सौन्दर्य छ, समुदायसँग संस्कृति छ र गाउँसँग आफ्नै जीवनशैली छ । अब आवश्यकता यी सबैलाई व्यवस्थित रूपमा पर्यटनसँग जोड्ने हो । पर्यटनको नाममा गाउँ बदल्ने होइन, गाउँको मौलिकतालाई जोगाएर पर्यटन विकास गर्ने सोच आवश्यक छ । दगामको पर्यटन यात्रा अन्ततः पर्यटकको संख्या बढाउने अभियान मात्र हुनु हुँदैन । यो गाउँमै रोजगारी सिर्जना गर्ने, स्थानीय उत्पादनको मूल्य बढाउने, संस्कृति र प्रकृति संरक्षण गर्ने तथा नयाँ पुस्तालाई आफ्नै गाउँमा भविष्य देखाउने अभियान बन्नुपर्छ । प्रकृति जोगाउँदै, संस्कृति बचाउँदै र स्थानीयको आम्दानी बढाउँदै अघि बढ्न सके दगाम घुम्ने ठाउँ मात्र होइन, ग्रामीण जीवन अनुभव गर्ने उदाहरणीय गन्तव्य बन्न सक्छ ।

सेयर गर्नुहोस्

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

सम्बन्धित खवर