सम्पादकीय : आफ्नै माटोमा सम्भावना खोजौं !

नेपालमा रोजगारीको चर्चा हुनेबित्तिकै धेरै युवाको ध्यान विदेशतिर जान्छ । गाउँमा बसेर भविष्य बनाउन सकिँदैन भन्ने सोचका कारण हरेक वर्ष हजारौँ युवा रोजगारीको खोजीमा विदेशिने गरेका छन् । तर, आफ्नै गाउँठाउँमा उपलब्ध स्रोत, सीप र सम्भावनाको उपयोग गर्न सके स्वदेशमै राम्रो आम्दानी र सम्मानजनक जीवनयापन गर्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण पनि हाम्रै समाजमा छन्। तनहुँको व्यास नगरपालिका–१२ का ईश्वर कार्की त्यस्तै एक उदाहरण हुन् । व्यावसायिक गाईपालनमा लागेका कार्कीले एक वर्षमा २३ हजार ५३८ लिटर दूध बिक्री गरेर करिब १५ लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेका छन् । विदेशमा गर्ने मेहनत आफ्नै गाउँमा पशुपालनमा लगाउन सके राम्रो कमाइ गर्न सकिने उनको अनुभव छ ।

दूध उत्पादनमा उत्कृष्ट योगदान पुर्याएको भन्दै बन्दीपुर गाउँपालिका–१ बेलभञ्ज्याङस्थित सूर्योदय दुग्ध उत्पादक सहकारी संस्थाले उनलाई सम्मान गर्नु अन्य किसान र युवाका लागि पनि प्रेरणादायी छ । व्यवसायबाट राम्रो आम्दानी हुन थालेपछि उनले थप १० वटा गाई पाल्ने योजना बनाएका छन् । कार्कीको सफलता व्यक्तिगत मेहनतको परिणाम भए पनि त्यसमा सहकारीले उपलब्ध गराएको बजार र नियमित भुक्तानीको भूमिका उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ । सहकारीले किसानको दूध संकलन तथा ढुवानी गर्ने र प्रत्येक १५ दिनमा भुक्तानी दिने व्यवस्था मिलाएको छ। उत्पादन बिक्री नहुने चिन्ता नभएपछि किसानलाई व्यवसाय विस्तार गर्न सहज भएको छ । यसले उत्पादन र बजारबीचको सम्बन्ध बलियो बनाउन सके कृषि तथा पशुपालन भरपर्दो स्वरोजगारको माध्यम बन्न सक्छ भन्ने देखाएको छ ।

नेपालमा एकातिर कृषियोग्य जमिन बाँझिँदै गएको छ भने अर्कोतिर दैनिक उपभोग्य वस्तुका लागि ठूलो रकम खर्चेर आयात गर्नुपर्ने अवस्था छ । गाउँमा श्रमशक्तिको अभाव र युवाको विदेश पलायन बढिरहेको छ । यस्तो अवस्थामा स्थानीय स्रोत र बजारको सम्भावनालाई उपयोग गर्दै व्यावसायिक कृषि तथा पशुपालन विस्तार गर्नु आवश्यक छ । दूध, मासु, अण्डा, तरकारी र फलफूलको आन्तरिक मागलाई स्थानीय उत्पादनबाटै पूरा गर्न सके रोजगारी सिर्जनासँगै आयात प्रतिस्थापनमा पनि योगदान पुग्न सक्छ । तर, कृषि तथा पशुपालनमा युवालाई आकर्षित गर्न अनुदान र प्रोत्साहनका कार्यक्रम मात्र पर्याप्त हुँदैनन् । किसानले उत्पादनको उचित मूल्य, भरपर्दो बजार र समयमै भुक्तानी पाउने व्यवस्था हुनुपर्छ । पशु रोग, दाना तथा औषधिको मूल्यवृद्धि र उत्पादन लागतजस्ता समस्यालाई सम्बोधन गर्न नसके किसानको लगानी जोखिममा पर्छ । त्यसैले उत्पादनदेखि बजारीकरणसम्म किसानलाई सहयोग पुग्ने नीति आवश्यक छ ।

यसका लागि स्थानीय तह, प्रदेश र संघीय सरकारबीच समन्वय र सहकार्य अपरिहार्य छ । स्थानीय सरकारले किसानको पहिचान गरी व्यावसायिक योजना, प्राविधिक सेवा, पशु स्वास्थ्य, घाँसखेती र उत्पादनमा आधारित अनुदानलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ । प्रदेश सरकारले दूध चिस्यान केन्द्र, प्रशोधन उद्योग र बजार पूर्वाधार विस्तारमा लगानी गर्नुपर्छ । संघीय सरकारले सहुलियतपूर्ण कृषि कर्जा, पशु बीमा र उत्पादनको उचित मूल्य सुनिश्चित गर्ने नीतिगत व्यवस्था गर्नुपर्छ । तीनै तहका सरकारले छुट्टाछुट्टै कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुभन्दा स्थानीय आवश्यकता र सम्भावनाका आधारमा साझा योजना बनाएर काम गर्न सके उपलब्ध स्रोतको प्रभावकारी उपयोग हुनेछ । कृषि तथा पशुपालनलाई परम्परागत पेसामा सीमित नराखी आधुनिक प्रविधि र उद्यमशीलतासँग जोड्न पनि आवश्यक छ । उन्नत जातका पशु, गुणस्तरीय आहार, आधुनिक गोठ र प्राविधिक ज्ञानको पहुँच किसानसम्म पुर्याउनुपर्छ । युवालाई व्यवसाय सञ्चालनका लागि आवश्यक सीप, सहुलियतपूर्ण ऋण र बजारको व्यवस्था गर्न सके गाउँमै उद्यम गर्ने वातावरण बन्न सक्छ । सहकारी र निजी क्षेत्रले पनि उत्पादन संकलन, प्रशोधन र बजारीकरणमा साझेदारी गर्नुपर्छ ।

विदेशमा रोजगारीका लागि जान चाहने सबैलाई रोक्न सकिँदैन । तर, विदेशिनु बाध्यता नभई विकल्प बन्ने अवस्था सिर्जना गर्न सकिन्छ । त्यसका लागि आफ्नै गाउँमा श्रमको सम्मान, लगानीको सुरक्षा र मेहनतअनुसारको प्रतिफल पाउने वातावरण आवश्यक छ । किसानले उत्पादन गरेको वस्तु बिक्री नहुने र उचित मूल्य नपाउने समस्या रहिरहँदा स्वरोजगारको सपना दिगो हुन सक्दैन । ईश्वर कार्कीको सफलता एउटा किसानको व्यक्तिगत उपलब्धि मात्र होइन, आफ्नै माटोमा रोजगारी र समृद्धिको सम्भावना खोज्ने सन्देश पनि हो । यस्ता सफलतालाई अपवादमा सीमित नराखी गाउँगाउँमा विस्तार गर्न राज्यले उत्पादनमुखी नीति र कार्यक्रम कार्यान्वयन गर्नुपर्छ । स्थानीय स्रोतको सदुपयोग, सहकारीको प्रभावकारी परिचालन र तीनै तहका सरकारको समन्वित प्रयासबाट गाउँमै रोजगारी सिर्जना गर्न सकिन्छ । आफ्नै गाउँमा मेहनत गर्ने वातावरण र उत्पादनको उचित प्रतिफल सुनिश्चित गर्न सके युवा पलायन घट्नेछ र आत्मनिर्भर अर्थतन्त्र निर्माणको आधार गाउँबाटै तयार हुनेछ ।

Adertisement

सेयर गर्नुहोस्



प्रतिक्रिया दिनुहोस्



सम्बन्धित खवर

सम्बन्धित खवर

Leave a Reply

Your email address will not be published.

छुटाउनुभयो कि?

Close
Back to top button
You cannot copy content of this page.
Close

Ad Blocker Detect

Please consider supporting us by disabling your ad blocker