प्याकेजिङसहितको ब्रान्डिङले बढायो स्थानीय कृषि उत्पादनको बजार

तनहुँ : तनहुँमा उत्पादन हुने कृषि उपजले पछिल्ला वर्षहरूमा बजारमा नयाँ पहिचान बनाउन थालेका छन् । परम्परागत रूपमा खुला रूपमा बिक्री हुँदै आएका स्थानीय उत्पादन अहिले आफ्नै ब्रान्ड, आकर्षक लेबल र गुणस्तरीय प्याकेजिङसहित उपभोक्तामाझ पुग्न थालेका हुन् ।

कृषि विकास कार्यालय तनहुँले आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ मा सञ्चालन गरेको कृषि उद्यम विकास कार्यक्रमले जिल्लाका कृषि उद्यमी, समूह र सहकारीमार्फत उत्पादन हुने कृषि उपजको मूल्य अभिवृद्धि तथा बजारीकरणमा उल्लेखनीय उपलब्धि हासिल गरेको वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत परशुकराम अधिकारीले जानकारी गराए । कार्यक्रमअन्तर्गत किसानलाई उत्पादनको ब्रान्डिङ, लेबलिङ, प्याकेजिङ र बजार प्रवर्द्धनमा प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोग उपलब्ध गराइएको उनले बताए ।

यस कार्यक्रमबाट बेसार, अदुवा, मह, सातु, तोरीको तेल, मकै, फापर, कोदो, गहुँ तथा चामलको पिठो, प्रशोधित चामल, मकैजन्य परिकार तथा विभिन्न दलहन र गेडागुडीजस्ता उत्पादन बजारमा आकर्षक रूपमा प्रस्तुत हुन थालेको कार्यालयले जनाएको छ ।

वरिष्ठ कृषि विकास अधिकृत अधिकारीका अनुसार उत्पादनको गुणस्तरप्रति उपभोक्ताको विश्वास बढाउनुका साथै किसानले उत्पादनको तुलनात्मक रूपमा राम्रो मूल्य पाउने वातावरणसमेत बनेको छ ।

कृषि क्षेत्रमा उत्पादन बढाउनेभन्दा पनि त्यसको मूल्य अभिवृद्धि गरी बजारसम्म पु¥याउने चुनौती रहँदै आएको अवस्थामा यो कार्यक्रम प्रभावकारी देखिएको कृषि विकास कार्यालय तनहुँका बाली संरक्षण अधिकृत किरण परियारले बताए । उनले भने, ‘स्थानीय उत्पादनलाई ब्रान्डसहित बिक्री गर्न थालेपछि बजार विस्तार हुनुका साथै कृषि उद्यमीमा व्यवसायप्रति आत्मविश्वाससमेत बढेको छ ।’

‘स्थानीय उत्पादनलाई प्रतिस्पर्धी बनाउन ब्रान्डिङ, लेबलिङ र प्याकेजिङ अपरिहार्य बन्दै गएको छ’, अधिकृत परियारले भने, ‘यस कार्यक्रमले किसानको उत्पादनलाई पहिचान दिलाउनुका साथै बजारसँग जोड्ने प्रभावकारी आधार तयार गरेको छ ।’

यद्यपि कार्यक्रममा किसानको सहभागिता अपेक्षाअनुसार व्यापक हुन सकेको छैन । अधिकांश किसान अझै परम्परागत ढंगबाट उत्पादन बिक्री गरिरहेका कारण कार्यक्रमको दायरा सीमित रहेको कार्यालयको विश्लेषण छ । तर सीमित सहभागिताका बाबजुद कार्यक्रमले स्थानीय उत्पादनको व्यावसायीकरण, मूल्य अभिवृद्धि र बजारीकरणमा सकारात्मक प्रभाव पारेको देखिएको छ ।

किसानको आम्दानी वृद्धि गर्न उत्पादन बढाउनु मात्र पर्याप्त नभई उत्पादनलाई प्रशोधन, ब्रान्डिङ र गुणस्तरीय प्याकेजिङ गरी बजारको मागअनुसार बिक्री गर्न सके मात्रै कृषि व्यवसाय दिगो बन्न सक्ने भएकाले कार्यालयले यस कार्यक्रमलाई प्राथमिकताका साथ अगाडि बढाएको छ ।

कृषि विकास कार्यालयले आगामी आर्थिक वर्षमा यस्ता कार्यक्रमलाई थप विस्तार गर्दै बढीभन्दा बढी किसान, कृषि उद्यमी र सहकारीलाई समेट्ने तयारी गरेको जनाएको छ । स्थानीय उत्पादनलाई राष्ट्रिय बजारमा स्थापित गर्न ब्रान्डिङ र मूल्य अभिवृद्धिमा केन्द्रित कार्यक्रमले ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

तनहुँको घिरिङ गाउँपालिकाको सुन्धारा महिला समुह र भिमाद नगरपालकाको सिद्ध बहुउद्देश्य सहकारी संस्थामा आवद्ध कृषकहरुले बेसारको प्याकेजिङ गर्दै आएका छन् । शुक्लागण्डी नगरपालिकामा शुक्लागण्डकी सातु उद्योगले सातु उत्पादन गरी प्याकेजिङको काम गर्दै आएको छ । व्यास नगरपालिका–१२ स्थित छिर्कने मित्र राइस मिलले चामालको प्याकेजिङ गरी ब्राण्डिङको काम गर्दै आएको छ भने भानु–१ मा तोरीको तेल उत्पादन गरिदै आइएको छ ।

यस्तै, आँवुखैरेनी गाउँपालिकाका विभिन्न कृषक समुहहरुले कोदोको पिठो, मकैको च्याख्ला, दालजन्य बालीहरुलाई प्याकेजिङ र ब्राण्डिङ गरी बजार पठाउन थालेका छन् । यसलाई थप व्यवसायिक र गुणस्तरीय बनाउनका लागि खाद्य डिभिजन कार्यालयसंग समन्वय गरी अनुज्ञपत्र उपलब्ध गराउने कार्यमा कार्यालय लागि परेको छ ।