भुजेल भाषा–संस्कृति जोगाउने अभियानमा चलचित्र
तनहुँ : हराउँदै गएको मातृभाषा, मौलिक संस्कार र पुस्तौँदेखि चलिआएको जीवनपद्धतिको संरक्षण गर्ने उद्देश्यले तनहुँमा भुजेल भाषामा आधारित चलचित्र निर्माण गरिएको छ ।
भुजेल समाज सेवा समिति तनहुँको पहलमा निर्माण गरिएको “ब्राओ आपुक रा (ठुल्दाइको नाङ्लो)” चलचित्रले भुजेल समुदायको सामाजिक जीवनसँगै पछिल्लो समय देखिएका आर्थिक तथा सामाजिक चुनौतीलाई पर्दामा उतारेको छ ।
समुदायका अध्यक्ष पृथ्वी भुजेलको लेखन तथा निर्देशनमा तयार भएको चलचित्रमा भुजेल समुदायको परम्परागत पेसा, सीप र जीवनशैली परिवर्तनसँगै त्यसले निम्त्याएको असरलाई कथाको मुख्य विषय बनाइएको छ । विशेषगरी बाँसबाट सोलि, डालो, नाङ्लो लगायत सामग्री बनाउने परम्परागत सीप भए पनि उत्पादित सामग्रीले बजार नपाउँदा पेसाप्रति आकर्षण घट्दै गएको अवस्थालाई चलचित्रमा देखाइएको छ ।
परम्परागत सीपको निरन्तरतासँगै रोजगारीको अभाव र युवा पुस्ताको विदेश पलायनलाई पनि चलचित्रले समेटेको छ । शिक्षित युवाले स्वदेशमै अवसर नपाउँदा वैदेशिक रोजगारी रोज्नुपर्ने बाध्यता तथा त्यसले परिवार र समुदायको सामाजिक संरचनामा पारिरहेको प्रभावलाई कथामार्फत प्रस्तुत गरिएको निर्देशक भुजेलले बताए ।
उनका अनुसार चलचित्र मनोरञ्जनका लागि मात्र नभई भुजेल समुदायको मौलिक भाषा, कला, संस्कार, संस्कृति र सामाजिक परिवेशको अभिलेखका रूपमा पनि निर्माण गरिएको हो । नयाँ पुस्तामा आफ्नै भाषा र संस्कृतिप्रतिको जानकारी तथा अपनत्व कमजोर हुँदै गएको अवस्थामा दृश्य माध्यमबाट त्यसलाई सुरक्षित गर्ने प्रयास गरिएको उनले बताए ।
उनले भने, ‘भाषा र संस्कृति समुदायको पहिचान र अस्तित्वसँग जोडिएको हुन्छ । नयाँ पुस्ताले आफ्नै भाषा, संस्कार र परम्परालाई बुझ्न सकोस् भन्ने उद्देश्यले चलचित्र निर्माण गरेका हौँ ।’
चलचित्रको छायाङ्कन तनहुँका भुजेल समुदायको सांस्कृतिक तथा सामाजिक उपस्थिति रहेका बन्दीपुर, आँबुखैरेनी र देवघाट क्षेत्रमा गरिएको छ। स्थानीय भूगोल र परिवेशलाई कथाको पृष्ठभूमि बनाउँदै परम्परागत जीवनशैली, सामाजिक सम्बन्ध तथा समुदायले भोगिरहेका समस्यालाई दृश्यमा उतारिएको छ ।
चलचित्रमा दुईवटा गीत समावेश छन् । झ्याउरे र चुड्का शैलीका गीतमा पृथ्वी भुजेल र दीपिका बोयम्बु मगरको स्वर रहेको छ भने सङ्गीत पृथ्वी भुजेलले दिनुभएको छ। विपिनकुमार चौलागाईंले छायाङ्कन, प्रवेश पोखरेलले सम्पादन तथा डोलराज बारघरे मगरले ध्वनि सम्पादन गरेका छन् ।
चलचित्रमा पृथ्वी भुजेल, कान्छी भुजेल, जोन भुजेल, पिन्की भुजेल, रेशम भुजेल र जुना भुजेललगायत कलाकारको अभिनय रहेको छ ।
भुजेल समाज सेवा समिति तनहुँले चलचित्रलाई आगामी असोज ३० गते दमौलीमा प्रदर्शन गर्ने तयारी गरेको छ । चलचित्र प्रदर्शनमार्फत समुदायभित्र मात्र नभई अन्य समुदायलाई समेत भुजेल भाषा, संस्कृति, परम्परागत सीप र सामाजिक अवस्थाबारे जानकारी गराउने लक्ष्य समितिको छ ।
समितिका अनुसार चलचित्रले मौलिक पहिचान संरक्षणसँगै परम्परागत सीपको महत्व, त्यसको बजार सम्भावना र नयाँ पुस्तालाई आफ्नै संस्कृति तथा भाषासँग जोड्ने विषयमा समेत बहस सिर्जना गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
