“आफन्तबाटै असुरक्षित बन्दै छोरीहरु”
नारायण खड्का/तनहुँ
आमाकै काँखमा सुतेपनि ११ वर्षकै उमेरमा तनहुँकी एक बालिका पटकपटक आफ्नै बुबाबाट यौनजन्य हिंसामा परिन । आफ्नै बुबाको त्यो घृणित कार्यबाट विक्षिप्त १४ वर्षीया बालिका अहिले आफ्नै बुबालाई देख्दा पनि घृणा लाग्ने बताउँछिन् ।
बालिकाका बुबाले दुइवटा बिवाह गरेका थिए । बालिका २ वर्षको हुँदा बुबाले छोडेर गएका थिए । उनी करिव ११ वर्षको हुँदा उनका बुबा फर्किएर त्यही परिवारसंगै बस्न थाले । आमासंगै सुत्ने बालिकालाई उनका बुबाले यौनजन्य हर्कत गर्न थाले । उनी सानै भएका कारण त्यो हर्कतको प्रतिवाद गर्न पनि सकिनन् र के भइ रहेको छ भन्ने बुझ्न पनि नसकेको सुनाइन् ।
तनहुँको दमौलीमा आयोजित एक कार्यक्रममा सहभागी ती बालिकाले आफु आफन्तबाटै यौनजन्य हिंसामा परेको सुनाइन् । करिव डेढ महिनासम्म घरपरिवारसंगै बसेका बुबाले चार पटकसम्म आफ्ना यौनअंगहरु चलाएको र यो कार्यले आफुलाई असहज हुनुका साथै मानसिक पीडा समेत झेल्दै आएको सुनाइन् ।
‘म अहिले १४ वर्षकी भए, अझैपनि त्यो घटनाले मलाई सताइ राख्छ र मन डराउछ’, उनले भनिन्, ‘त्यो समयमा बुबाले मेरो गोप्य अंग चलाएको थाहा पाए । डरले म केही बोल्न सकिन र सुतेको नाटक गरे । तर, त्यही घटनाले अझैपनि मलाई झस्काइ राख्छ ।’
‘राती म सुतेजस्तो लागेपछि ३/४ दिनसम्म बुबाले मेरो संवेदनशिल अंगहरुमा आफ्नो हात लग्नुहुन्थ्यो’, उनले भनिन्, ‘के गरेको होला । बुबाले मलाई माया गर्नुभएको होला कि के होला ? मलाई बुबाले छुदा किन नराम्रो लाग्छ ? जस्ता प्रश्नहरु मेरो मनमा खेल्थ्ये । यो कुरा अरुलाई भन्दा मलाई के भन्छन् भन्ने लागेर पनि मैले आमा र अन्य कसैलाई भन्न सकिन । आज तपाईलाई भन्न पाउदा मन हलुङ्गो भएको छ ।’
उनले भनिन्, ‘बुबाले केही समयपछि घर छोडेर जाँदा आमाको अनुहारमा दुःख देखेपनि मलाई भने साह्रै खुसी लागेको थियो । आर्थिक अवस्था कमजोर भएकाले आमाले दैनिक ज्यालामजदुरी गरी हाम्रो पढाइ खर्च र घरव्यवहार चलाउनुहुन्छ ।’
लैङ्गकि हिंसा बिरुद्धको १६ दिने अभियान चलिरहेको समयमा बाहिरिएको यो घटनाले आफन्तबाटै बालिकाहरु असुरक्षित रहेको संकेत गरेको छ । विभिन्न संघसंस्थाहरुले यस अभियानका विषयमा गोष्ठी, सेमिनार, सचेतनामुलक र्याली समेत प्रदर्शन गरी लैङ्गकि हिंसाको विरुद्धमा आवाज उठाएका छन् । तर, यस्ता आवाजहरु हाम्रै समाज भित्र पीडित बनेकाहरुसम्म पुग्न सकेका छैनन् ।
घरपरिवार र समाजको डरका कारण पीडितहरु पीडा लुकाउदै बस्न बाँध्य छन् । पीडित १४ वर्षीया बालिका ११ वर्षकै उमेरमा आफ्नै बुबाको यो घृणित कार्यबाट प्रताण्डित हुन पुगिन् । इन्सेक तनहुँले हालै सार्वजनिक गरेको एक तथ्याङ्कमा तनहुँमा बलात्कार, बलात्कार प्रयोस, यौन दुर्व्यवहार तर्फको उजुरी संख्य ३० वटा देखाएको छ । जसमा १३ जना महिला र १७ जना बालिका पीडित भएको संख्या देखाइएको छ । इन्सेकको तथ्याङ्कमा चार वटा बलात्कारको घटना आफ्नतबाटै भएको छ ।
रुम टु रिड (पढ्नका लागि कोठा)ले सञ्चालन गरेको बालिका शिक्षा कार्यक्रममा सहभागी भएपछि उनले आफ्नो पीडा सुनाउन सक्षम भएकी हुन् । विद्यालयमा यौनजन्य हिंसा र दुर्व्यवहार रोकथाम तथा राम्रो छुवाइ र नराम्रो छुवाइका विषयमा सहजकर्ताहरुले सहजीकरण गरेपछि बालिकाले आफ्नो बुबाले गरेको हर्कत नराम्रो छुवाइ भएको बुझिन् ।
रुम टु रिडले करिव पाँच वर्षदेखि जिल्लाका १२ वटा सामुदायिक विद्यालयमा बालिका शिक्षा कार्यक्रममा सञ्चालन गर्दै आएको छ । यस कार्यक्रममा विभिन्न विद्यालयका एक हजार ४५१ जना बालिकाहरु सहभागी छन् । कार्यक्रममा जीवन उपयोगी सीप तालिम, मेनटरिङ, अभिभावक भेला र कार्यक्रम सहयोग गरी ४ वटा कक्षा सञ्चालन गरिन्छ ।
यस्तै, सानैबाट बालबालिकालाई यौजन्य हिंसा र दुर्व्यवहारका विषयमा बुझाउन नसक्दा समाजमा यस्ता घटनाहरु घट्ने तर उजागार नहुँदा पीडितले पीडा झेल्दै जानुपर्ने र पीडकले उन्मुक्ति पाउने गरेको निर्मल माध्यमिक विद्यालयकी छात्रा दिपिका थापाले बताइन् । उनले भनिन्, ‘हामीले समाचारमा अझैपनि कति नावालिगलाई बलात्कार भएको घटनाहरु सुनिरहन्छौ । यस्ता घटना समाजमा हुन नदिनका लागि यौन शिक्षाका बारेमा विद्यालयस्तरमै बालबालिकालाई बुझाउन जरुरी छ ।’
‘कक्षामा साथीभाई बिच होस् या मेला महोत्सवमा जानअन्जानमा बालिका/केटीका संवेदनशिल अंगमा छुने प्रयास गरिन्छ र अधिकांश दिदीबहिनीले यो भोग्दै पनि आउनु भएको छ’, उनले भनिन्, ‘यस्ता गलत क्रियाकलापको तत्कालै प्रतिकार गरी र दोषीलाई सजय दिए समाजमा यौंनजन्य हिंसामा कमि आउने थियो । आमाबुबा शिक्षकशिक्षिकाले पनि यौन शिक्षाका बारेमा सानैबाट आ-आफ्ना बालबालिकालाई सिकाए उनीहरु पनि समयमै सचेत हुने थिए ।’
यस्तै, जिल्ला प्रहरी कार्यालय तनहुँमा चालु आर्थिक वर्षको कार्त्तिकसम्म दर्ता हुन आएका ९ वटा जबरजस्तीकरणी मुद्दामध्ये १६ वर्ष मुनिका ५ वटा मुद्दा दर्ता भएका छन् । जवरजस्तीकरणी उद्योगमा एउटा मुद्दा दर्ता भएको छ । आर्थिक वर्ष २०७८/०७९ मा जबरजस्तीकरणीको ३० वटा मुद्दा दर्ता भएकोमा १६ वर्ष मुनिका १३ वटा मुद्दा, जबरजस्तीकरणी उद्योगको ९ वटा मुद्दा दर्ता भएकोमा १६ वर्ष मुनिका ४ वटा र बालयौन दुरुपयोगको २ बटा मुद्दा दर्ता भएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी निरीक्षक भानु शर्माले बताए ।
यस्तै, आर्थिक वर्ष २०७७/०७८ मा जबरजस्तीकरणीको २२ वटा मुद्दा दर्ता हुन आएकोमा १६ वर्ष मुनिका १६ वटा मुद्दा, जबरजस्ती करणी उद्योगको ३ र बाल यौन दुरुपयोगको ५ वटा मुद्दा दर्ता भएका छन् । २०७८/०७९ का एउटा मुद्दा बाहेक सबै मुद्दा अदालतीय प्रक्रियमा गइसकेको प्रहरी निरीक्षक शर्माले बताए । उनका अनुसार अरोपित व्यक्ति फरार भएको हुँदा मुद्दा अघि बढ्न सकेको छैन। जवरजस्तीकरणी र बालयौन दुर्व्यवहारको घटना जिल्लामा बढ्दै गएको प्रहरीको तथ्याङ्कले देखाएको छ ।
यस्तै, जिल्ला अदालत तनहुँको तत्थाङ्क अनुसार चालु आर्थिक वर्षमा दर्ता हुन आएका १११ मुद्दामध्ये १२ वटा मुद्दा जबरजस्तीकरणीका छन् । आर्थिक वर्ष ०७८/०७९ मा दर्ता हुन आएका २०३ मुद्दामध्ये ३९ वटा मुद्दा बालयौन दुरुपयोग र जबरजस्तीकरणीका रहेका छन् । जसमध्ये ३ वटा मुद्दाको फैसाला भइसकेको छ । बाल यौन दुरुपयोगको ३ वटा मुद्दा दर्ता भएका छन् ।
जबरजस्तीकरणीमा केही नाबालिगको पनि मुद्दा दर्ता हुन आएको अदातलको तथ्याङ्कमा देखाइएको छ । जबरजस्तीकरणीमा ५ मुद्दा हाडनाता भित्रको परेका छन् । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा जबरजबरजस्तीकरणीमा पक्राउ परेका ५ जना बालकलाई बालसुधार केन्द्र पठाइएको छ । मुलुकीय अपराध संहिता २०७४ दफा २२५ को उपदफा ३ अनुसार कसैले बालयौन दुरुप्रयोग गरेमा ३ वर्षम्म कैद र ३० हजार रुपैयाँसम्म जरिवाना हुने व्यवस्था छ ।
