गणतन्त्र दिवस
लामो संघर्ष, असंख्य योद्धहरुको बलिदानबाट प्राप्त उपलब्धी गणतन्त्र स्थापनाले १६औं वषन्त पार गरेको छ । मुलुकमा राजतन्त्रको अन्य र गणतन्त्र स्थापना नेपालको आधुनिक राजनीतिक इतिहासमा र्सवाधिक महत्वको मात्र नभई युगिन उपलब्धी थियो । २०६५ जेठ १५ गते बानेश्वर स्थित संसद भवनमा उपस्थित ६०१ सदस्यीय निर्वाचित संविधानसभा सदस्यहरु मध्ये ५६० जनाले पक्षमा मतदान गरेर मुलुकमा विधिवत रुपमा गणतन्त्र घोषणा भएको थियो । उता नारायणहिटी राजदरबारबाट राजा ज्ञानेन्द्रलाई कसरी विदाई गर्ने भन्ने विषय टुंगो हुन बाँकी नै थियो ।
काठमाडौंको सडक मात्र होइन नेपालको सुदुर गाउँबस्ति र झुपडीहरु र्सवत्र गणतन्त्र स्थापनाको खुशीयालीले गुञ्जयमान थिए होलान । यस अगाडि नै संसदबाट गणतन्त्र स्थापनाका लागि निर्वाचित संविधानसभाको पहिलो बैठकले घोषणा गर्ने संकल्प प्रस्ताव पारित भइसकेको थियो । सोही संकल्प प्रस्तावमा टेकेर २०६४ चैत्र २८ गते निर्वाचित संविधानसभाको पहिलो बैठकले मुलुकमा गणतन्त्र घोषणा गरेको हो । गणतन्त्र घोषणा भयो जनतामा अपार उत्साह र उमंगले भारी उत्साह जगायो । नारायणहिटी दरबारमा रहेका पूर्व राजा ज्ञानेन्द्रलाई श्रीपेञ्च बुझाएर दरबार छाड्नुको कुनै पनि विकल्प थिएन । अन्ततः भयो त्यही ।
दुइ वर्षका लागि निर्वाचित संविधानसभाले आफ्नो कार्यकालको दुइ वर्षमा संविधान निर्माण गर्नु त परै जाहोस दलहरु बीच एक आपसमा दुरी बढ्दै जाँदा मुलुकमा संघिन मुद्दाहरु ओझेलमा मात्र परेनन् नेताहरुको स्वर्थाले चरम रुप लिदै गयो । दर्ुइ वर्षो अबधिमा संविधान जारी नभएको परिस्थितिलाई मध्येनजर गरेर व्यापक जनदबाबका बीचमा थप दुइ वर्षका लागि संविधानसभाको कार्यकाल थप गरियो । आफ्नो कार्याकाल आफै थपेपनि समयको सिमामा संविधान निर्माण हुन सकेन ।
वर्षमा दुइ पटकसम्म सरकार परिवर्तन हुने खेलहरु हुँदै गए । अन्तत् थपिएको दुइ वर्षको अवधिमा समेत संविधान निर्माण नभएको अवस्थामा संविधानसभा विघटन हुनु आफैमा बाध्यकारी सृजना हुन पुग्यो । मुलुकमा विकृती, विसंगति दलहरु बीच आपसि मनमुटाव र दुरत्व बढ्दै गयो । तथापि आन्दोलनलाई सफलताको चुलीमा पुर्याउने जनताको बीचमा उमंग र उत्साह सेलाएको थिएन् । निरन्तरको खबरदारीका कारण संविधानसभाबाट संविधान दिनुको विकल्प नभइरहेको अवस्थामा पुनः दोश्रो पटक संविधानसभा निर्वाचन सम्पन्न भयो । दोश्रो पटकको संविधानसभाले पनि आफ्नो दुइ वर्षको अबधिमा संविधान दिन सक्ने नसक्ने अन्यौल र आशंकाहरु यतिविघ्न जरा गाड्यो कि परिस्थितिले कतै काबुभन्दा बाहिर जाँदै त छैन भन्ने जगजगि सृजना हुँदै गर्दा दलहरुले पुनः आपसमा सहमति गरेर २०७० मंसिर ४ गते दोश्रो संविधानसभाको निर्वाचन भयो ।
दोश्रो संविधानसभा निर्वाचनबाट विविध कठिनाइ र दलहरुको आपसि बेमेलकै बीचमा २०७२ भदौ ३० गते नयाँ संविधान जारी भयो । मुलुकलाई आर्थिक समृद्धि र समृद्धिको बाटोमा पुर्याउन नयाँ संविधानलाई पूर्ण रुपेण कार्यान्वयन गर्दै जानुपर्ने थियो, जस अनुरुप संघीय संसद, प्रतिनिधिसभा, प्रदेशसभा र स्थानीय तहका निर्वाचनहरु दुइ चरणमा सम्पन्न भई निर्वाचित जनप्रतिनिधिको दोश्रो कार्यकाल वडातहदेखि संघीय संसदसम्म चलिरहेको छ । यसै बीचमा २०६५ जेठ १५ गते घोषणा भएको संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रले आज १५ वर्षपुरा गरी १६औं वर्षा प्रवेश गरेको छ । यस बीचमा मुलुकमा सकरात्मक र नकरात्मक प्रवृत्तिहरु जनताको बीचमा देखा परेका छन् ।
मुलुकलाई समृद्धिको बाटोमा अगाडि बढाउन राष्ट्रिय राजनीतिकका दलहरु कतै असफल त हुँदै छैनन् भन्ने आशंकाहरु झ्यागिदै गएको छ । बिगतमा आन्दोलनमा महत्वपूर्ण योग्दान गरेका नेताहरु हाल जनताका प्रतिनिधिसमेत भ्रष्टाचारका काहालिलाग्दा भासमा भाँसिरहदा हाम्रो गणतन्त्रले अपेक्षित बाटो तय गर्न कतै बाँध्यत सृजना भएको त छैन – आशंकाकै बीच हामीले १६औं गणतन्त्र दिवस मनाइरहेका छौ ।
मुलुकलाई अग्रगमनको बाटोमा लग्नलाई अनेकौ व्यवधान र तगराहरु गणतन्त्र विरोधीहरुबाट सृजना हुनु आफैमा आश्चर्यको विषय होइन ? तर, गणतन्त्र स्थापनासम्म त्याग र बलिदान गरेका राजनीतिक दल र दलहरु भित्रै देखा परेको विसंगतिलाई चिर्न सकिएन भने हाम्रा उपलब्धीहरुलाई रक्षय गर्दै अगाडि बढ्न सहज होला ? गणतन्त्र दिवसमा सबैमा हाम्रो पनि शुभकामना ।
